Κάθε χρόνο ανακυκλώνονται περίπου εννέα εκατομμύρια Οχήματα Τέλους Κύκλου Ζωής (OTKZ) στην Ευρωπαϊκή Ένωση. ΟTKZ είναι τα οχήματα που για λόγους παλαιότητας ή άλλους λόγους οι ιδιοκτήτες τους επιθυμούν να αποσύρουν. Αν και η ανακύκλωση είναι ο ορθός τρόπος διαχείρισης των ΟΤΚΖ, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ε.Ε. οι ακόλουθες λανθασμένες πρακτικές αποδεικνύονται πολύ επιζήμιες στην πράξη:
- Ένας σημαντικός αριθμός αυτοκινήτων αποσυναρμολογούνται από μη αδειοδοτημένους χειριστές, οι οποίοι αφαιρούν τα επιθυμητά μέρη απορρίπτοντας χωρίς επεξεργασία τα υπόλοιπα, που μπορεί να είναι επικίνδυνες ουσίες.
- Κάποια αυτοκίνητα εγκαταλείπονται ή και «σταθμεύουν» μόνιμα αντί να καταλήγουν στην ανακύκλωση, λόγω αδιαφορίας ή άγνοιας των ιδιοκτητών τους.
H ανακύκλωση των Οχημάτων Τέλους Κύκλου Ζωής (ΟΤΚΖ) έχει ιδιαίτερη σημασία: αν δε γίνει ορθή διαχείριση των επικίνδυνων ουσιών των αυτοκινήτων (υγρά μπαταρίας, ψυγείου, λάδια κλπ) αλλά ανεξέλεγκτη απόρριψη τους, η περιβαλλοντική υποβάθμιση στο έδαφος και στους υδάτινους αποδέκτες είναι εξαιρετικά σοβαρή. Αντίθετα, το όφελος της ανακύκλωσης οχημάτων είναι πολλαπλό:
- αποτρέπεται η διαρροή επικίνδυνων υλικών στο περιβάλλον. Για κάθε όχημα που ανακυκλώνεται, αποφεύγεται η μόλυνση του περιβάλλοντος με την απόρριψη περίπου, 10 κιλών ορυκτελαίου, 3 κιλών οξέων μπαταρίας, 7 κιλών μόλυβδου, 40 κιλών εύφλεκτων ελαστικών, 1 κιλού αμιάντου και πολλών ακόμα άκρως επιβλαβών ουσιών.
- δίνεται η δυνατότητα ανάκτησης και επαναχρησιμοποίησης υλικών και μετάλλων του ΟΤΚΖ, εξοικονομώντας έτσι φυσικούς πόρους.
- απελευθερώνεται δημόσιος χώρος στάθμευσης από τα αστικά κέντρα λόγω της απομάκρυνσης των εγκαταλελειμμένων οχημάτων.
H ανακύκλωση του αυτοκίνητου είναι η διαδικασία που ξεκινά με την απόσυρση και αποταξινόμηση του οχήματος. Στη συνέχεια απορρυπαίνεται και αφαιρούνται τα μηχανικά, τα πλαστικά μέρη και τα ανταλλακτικά ενώ στο τέλος, ο σκελετός του αυτοκίνητου οδηγείται σε τεμαχιστή. Με την ανακύκλωση μπορούν να ανακτηθούν σημαντικές ποσότητες σιδηρούχων μετάλλων, όπως είναι ο χάλυβας και ο σίδηρος καθώς και πλαστικών. Με τον τρόπο αυτό εξοικονομείται η εξόρυξη μη ανανεώσιμων ορυκτών και κατανάλωσης ενέργειας (η ανακύκλωση μετάλλων απαιτεί λιγότερη ενέργεια από ότι η παραγωγή τους).
Επιπλέον η ανακύκλωση αυτοκινήτων τροφοδοτεί τα άλλα συστήματα ανακύκλωσης αποβλήτων (ελαστικά, ορυκτέλαια), ενώ σημαντικά είναι τα οφέλη από την ανακύκλωση μπαταριών (όπου ανακτάται κυρίως ο μόλυβδος) και των καταλυτών (όπου ανακτώνται πολύτιμα μέταλλα όπως η πλατίνα και το ρόδιο).
Κάθε πολίτης μπορεί να παραδώσει το ΟΤΚΖ μόνο σε εγκεκριμένα κέντρα συλλογής και επεξεργασίας. Το όχημα πρέπει να παραδοθεί έως τις 16 Δεκεμβρίου κάθε έτους ώστε να γίνει η αποταξινόμιση και να μην χρεωθούν τα τέλη κυκλοφορίας του επόμενου έτους. Τα απαραίτητα δικαιολογητικά έγγραφα είναι:
- άδεια κυκλοφορίας.
- πινακίδες
- αστυνομική ταυτότητα ή διαβατήριο παραδίδοντος
- θεωρημένη εξουσιοδότηση (σε περίπτωση που το όχημα παραδίδεται από εκπρόσωπο του νόμιμου ιδιοκτήτη)
Η παράδοση του οχήματος γίνεται δωρεάν εφόσον αυτό είναι ακέραιο και αυτούσιο. Με τη παράδοση δίνεται στον κάτοχο Βεβαίωση Παραλαβής. Οχτώ μέρες μετά του αποστέλλεται ταχυδρομικώς το πιστοποιητικό καταστροφής, το οποίο αποτελεί το μόνο νόμιμο έγγραφο για την αποταξινόμηση (οριστική παράδοση πινακίδων) του αυτοκινήτου. Τα νομιμοποιητικά έγγραφα (άδεια, πινακίδες οχήματος) παραδίδονται αρχικά στο κέντρο συλλογής ή επεξεργασίας, και μετά την έκδοση του Πιστοποιητικού Καταστροφής παραδίδονται από το κέντρο στις αρμόδιες Αρχές.
Εν κατακλείδα, η ανακύκλωση ΟΤΚΖ είναι περιβαλλοντικά, κοινωνικά και οικονομικά ο ενδεδειγμένος τρόπος διαχείρισης των παλαιών οχημάτων. Συνεργαζόμενες επιχειρήσεις με την ΕΔΟΕ υπάρχουν σε όλη την ελληνική επικράτεια, καθιστώντας εύκολη την πρόσβαση σε όλους τους πολίτες.
Λίνα Μπούσσιου
Περιβαλλοντολόγος
