Είναι άραγε η περιώνυμη φράση «Τα λάθη είναι για τους ανθρώπους» προκαταβολική δικαιολογία για τα μύρια όσα λάθη μας, η παραδοχή μιας αδήριτης μοίρας που μας επιβάλει η ανθρώπινη ατέλεια;
Και για ποια λάθη μιλάμε;
Εάν αρχίσουμε από την καθημερινή ζωή μας η δυνατότητα για διάπραξη λάθους κυριολεκτικά παραμονεύει κάθε ώρα και η αλήθεια είναι ότι συχνά δεν χάνουμε την ευκαιρία.
Σε μύριους όσους τομείς και με κάθε τρόπο.
Λάθος στη ζάχαρη ή στο αλάτι που βάζουμε, λάθος στροφή στην οδήγηση, λάθος σε μικρές επιλογές, σε πράξεις ή παραλείψεις που ξεχνιούνται εύκολα και συνήθως χωρίς συνέπειες η συνέχεια.
Δυστυχώς όμως τα πανταχού παρόντα λάθη έχουν πολλές διαβαθμίσεις που εξαρτώνται κυρίως από τις επιπτώσεις τους.
Αναρίθμητες πρωτοβουλίες ή προσπάθειες ζωής έχουν αποτύχει από λάθος υπολογισμό, γάμοι ή ανθρώπινες σχέσεις έχουν καταστραφεί από λανθασμένη συμπεριφορά, σταδιοδρομίες έχουν ναυαγήσει, επιχειρήσεις έχουν πτωχεύσει, ακόμη και ζωές χάνονται από λάθη.
Ατελείωτη επίσης είναι η φιλολογία για την επανόρθωση ή αναγνώριση των λαθών ή την αναζήτηση των λόγων που οδηγούν σε αυτά.
Γεγονός παραμένει ότι στην καθημερινή ζωή μας παραμονεύει το λάθος και η επιτυχία μας στην αποφυγή του εξαρτάται από την προσωπική του καθενός εξυπνάδα, την παιδεία του και βεβαίως την καλή τύχη.
Είναι όμως εντελώς διαφορετική η οπτική όταν ένα λάθος διαπράττεται στο πλαίσιο της πολιτικής ή της δημόσιας ζωής αφού τότε οι συνέπειες μπορούν να είναι τεράστιες και να επηρεάσουν τη μοίρα μεγάλου αριθμού ατόμων ή πόλεων, ακόμη και ολόκληρων χωρών.
Πολλοί ήταν εκείνοι, φερ’ ειπείν, που το περασμένο καλοκαίρι θεώρησαν ότι ο απερχόμενος και αναμενόμενος να επικρατήσει δήμαρχος στην πρωτεύουσα έχασε την σχεδόν βέβαιη επανεκλογή του εξ αιτίας ενός καίριου λάθους του. Συναίνεσε σε μια μη αναγκαία τηλεοπτική αναμέτρησή του με τον παντελώς άγνωστο αντίπαλο του. Χαρίζοντάς του έτσι αναβάθμιση, αναγνωσιμότητα και, σε τελική ανάλυση, δυνατότητα να εκλεγεί.
Ακόμη πιο βαριά βεβαίως είναι τα λάθη όταν διαπράττονται από πολιτικούς ηγέτες αλλά και από χώρες και λαούς.
Η καταψήφιση του Βενιζέλου από τον ελληνικό λαό στις εκλογές του 1920 στοίχισε στον Ελληνισμό τη μεγαλύτερη καταστροφή από την άλωση της Πόλης.
Η Συνθήκη των Βερσαλλιών του 1919, που επιβλήθηκε από τους νικητές του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, ταπείνωσε και ρήμαξε την ηττημένη Γερμανία σε τέτοιο βαθμό που καλλιέργησε το έδαφος για να φουντώσει ο Ναζισμός και να οδηγηθεί η ανθρωπότητα στη μεγαλύτερη σύγκρουση της Ιστορίας της.
Μπορεί όμως άραγε μια συζήτηση για την αναμφισβήτητη δυνατότητα ατομικού ή συλλογικού λάθους να καταλήξει σε χρήσιμα συμπεράσματα σχετικά με τη δυνατότητα αποφυγής του;
Πολύ αμφίβολο.
Είναι γνωστές οι νουθεσίες και οι παροτρύνσεις προς άτομα, ομάδες, κοινότητες αλλά και λαούς να μελετούν και να διδάσκονται από παρελθόντα λάθη ώστε να μην τα επαναλαμβάνουν.
Η ατελής ανθρώπινη φύση θα είναι πάντοτε επιρρεπής και ευάλωτη στη δυνατότητα διάπραξης λάθους.
Μερική τουλάχιστον άμυνα και ασπίδα παρέχουν η σωστή παιδεία, η αποφυγή αλαζονείας και φυσικά η ψυχραιμία και η περίσκεψη.
Σε μια ευνομούμενη πολιτεία υγιείς και στέρεοι θεσμοί προσφέρουν, αν όχι πάντοτε, αποτελεσματική προστασία στη διάπραξη λαθών, τουλάχιστον δυνατότητα στην αντιμετώπιση και διόρθωση των συνεπειών τους.
Το λάθος όμως φαίνεται ότι είναι και θα παραμείνει ο μόνιμος σύντροφος της πεπερασμένης και ατελούς ανθρώπινης φύσης.
Μοναδική ρεαλιστική ευχή είναι τα αναπόφευκτα ατομικά, συλλογικά ή εθνικά λάθη να είναι όσο γίνεται πιο λίγα και να έχουν προσωρινές και περιορισμένες συνέπειες.
Τέλος, στην εποχή μας, της παγκοσμιότητας και της ραγδαίας εξέλιξης της τεχνολογίας, είναι επιτακτικό να μη λησμονείται ότι η δυνατότητα ανθρώπινου λάθους αφορά πλέον και τον ίδιο την πλανήτη.
Ιδιαίτερα στους ζωτικούς τομείς της κλιματικής αλλαγής και της τεχνητής νοημοσύνης. ΠΗΓΗ https://www.ekirikas.com/
