Δημοτική Αστυνομία: Νέες αρμοδιότητες, κριτήρια στελέχωσης και δυνατότητα μεταφοράς αρμοδιοτήτων σε άλλες υπηρεσίες των Δήμων

Νέες οδηγίες για την άσκηση των αρμοδιοτήτων της Δημοτικής Αστυνομίας παρέχει το Υπουργείο Εσωτερικών με την εγκύκλιο 23/2026 (Α.Π. 55891/8-10-2026), σε εφαρμογή του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ν. 5314/2026).

Η εγκύκλιος, την οποία υπογράφει ο Υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος, αποσαφηνίζει τις αλλαγές που επιφέρουν τα άρθρα 356 έως 359 του νέου Κώδικα, με σημαντικότερες την καθιέρωση ενιαίων κριτηρίων άσκησης αρμοδιοτήτων, τη δυνατότητα αφαίρεσης συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων σε περιπτώσεις υποστελέχωσης και την επέκταση των ελεγκτικών αρμοδιοτήτων της Δημοτικής Αστυνομίας στον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας.

Παράλληλα, καθιερώνεται υποχρέωση των Δήμων να δημοσιοποιούν τις αρμοδιότητες που ασκεί η Δημοτική Αστυνομία τους, ενώ παρέχονται διευκρινίσεις για τη λειτουργία των υπηρεσιών και τη μεταβατική άσκηση αρμοδιοτήτων από δημοτικούς υπαλλήλους.

Νέα κριτήρια με βάση τον πληθυσμό και τη στελέχωση

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές είναι ότι η άσκηση των αρμοδιοτήτων της Δημοτικής Αστυνομίας συνδέεται πλέον με δύο ενιαία κριτήρια:

• Τον μόνιμο πληθυσμό του Δήμου, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή της ΕΛΣΤΑΤ.
• Τον αριθμό των υπηρετούντων δημοτικών αστυνομικών.

Με το νέο πλαίσιο καταργείται το προηγούμενο εδαφικό κριτήριο, καθώς και η διαφορετική αντιμετώπιση των υφιστάμενων και των νεοσυσταθεισών υπηρεσιών Δημοτικής Αστυνομίας που προβλεπόταν από τον ν. 5003/2022.

Οι ελάχιστες απαιτήσεις στελέχωσης διαμορφώνονται ως εξής:

Για τους Δήμους έως 15.000 κατοίκους, η επαρκής στελέχωση επιτρέπει την άσκηση των αρμοδιοτήτων της πρώτης κατηγορίας.

Για τους Δήμους από 15.001 έως 100.000 κατοίκους, η επαρκής στελέχωση επιτρέπει την άσκηση των αρμοδιοτήτων της πρώτης και της δεύτερης κατηγορίας.

Στους Δήμους άνω των 100.000 κατοίκων, εφόσον πληρούται η απαιτούμενη αναλογία προσωπικού, η Δημοτική Αστυνομία ασκεί το σύνολο των αρμοδιοτήτων και των τριών κατηγοριών.

Δυνατότητα αφαίρεσης αρμοδιοτήτων λόγω υποστελέχωσης

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η νέα δυνατότητα που παρέχεται στα Δημοτικά Συμβούλια να αφαιρούν συγκεκριμένες αρμοδιότητες από τη Δημοτική Αστυνομία, όταν δεν πληρούνται οι ελάχιστες προϋποθέσεις στελέχωσης.

Σύμφωνα με το άρθρο 357 του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η σχετική απόφαση λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία των μελών του Δημοτικού Συμβουλίου.

Οι αρμοδιότητες που μπορούν να αφαιρεθούν περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων:

• Τον έλεγχο εφαρμογής των κανονιστικών αποφάσεων του Δήμου.
• Τον έλεγχο των προβλέψεων για την αδειοδότηση και λειτουργία παιδότοπων.
• Την εκτέλεση διοικητικών κυρώσεων σε καταστήματα και επιχειρήσεις.
• Τη διενέργεια αυτοψιών για την έκδοση διοικητικών πράξεων.
• Την εφαρμογή της διαδικασίας συλλογής εγκαταλελειμμένων οχημάτων.
• Την επίδοση εγγράφων δημοτικών αρχών.
• Τη βεβαίωση του γνησίου υπογραφής κατ’ οίκον για συγκεκριμένες κατηγορίες πολιτών.

Για τις υπηρεσίες Δήμων άνω των 15.000 κατοίκων προβλέπεται επιπλέον η δυνατότητα αφαίρεσης αρμοδιοτήτων της δεύτερης κατηγορίας.

Οι αρμοδιότητες που αφαιρούνται αναλαμβάνονται από το λοιπό προσωπικό του Δήμου, σύμφωνα με τις προβλέψεις του Κώδικα Κατάστασης Δημοτικών και Κοινοτικών Υπαλλήλων.

Παράλληλα, το Δημοτικό Συμβούλιο μπορεί, με την ίδια απαιτούμενη πλειοψηφία, να αναθέτει πρόσθετες αρμοδιότητες στη Δημοτική Αστυνομία, ανεξάρτητα από τη στελέχωσή της.

Νέες αρμοδιότητες στον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας

Η εγκύκλιος διευκρινίζει ότι με τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης επεκτείνονται οι αρμοδιότητες της Δημοτικής Αστυνομίας στην εφαρμογή του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ν. 5209/2025).

Ειδικότερα, προστίθενται αρμοδιότητες που αφορούν:

1. Τη μεταφορά επιβατών με οχήματα και την τήρηση συγκεκριμένων κανόνων ασφάλειας.
2. Τους ειδικούς κανόνες κυκλοφορίας ποδηλάτων, μοτοποδηλάτων, μοτοσικλετών και τρίτροχων οχημάτων.
3. Την ακινητοποίηση οχημάτων, σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΚΟΚ.
4. Τον έλεγχο ισχύος των αδειών οδήγησης, με τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις.
5. Την απαγόρευση στάσης και στάθμευσης σε σημεία επαναφόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, εκτός των ηλεκτροκίνητων οχημάτων κατά τη διάρκεια της φόρτισής τους.

Αντίθετα, αφαιρούνται από τις αρμοδιότητες της Δημοτικής Αστυνομίας συγκεκριμένοι έλεγχοι για τους οποίους η νομοθεσία προβλέπει άλλα αρμόδια ελεγκτικά όργανα.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται συγκεκριμένες παραβάσεις που αφορούν φορτηγά οχήματα και ο έλεγχος των εγγράφων που υποχρεούνται να φέρουν οι οδηγοί φορτηγών.

Το Υπουργείο Εσωτερικών διευκρινίζει ότι θα ακολουθήσουν νέες αναλυτικές εγκύκλιες οδηγίες για το σύνολο των αρμοδιοτήτων της Δημοτικής Αστυνομίας, οι οποίες θα αντικαταστήσουν την εγκύκλιο 1/2025.

Υποχρεωτική ανάρτηση των αρμοδιοτήτων στην ιστοσελίδα κάθε Δήμου

Μία ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά την ενημέρωση των πολιτών.

Με το άρθρο 357 του νέου Κώδικα καθιερώνεται η υποχρέωση ανάρτησης στην ιστοσελίδα κάθε Δήμου της διαπιστωτικής πράξης του Γραμματέα της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, στην οποία προσδιορίζονται οι αρμοδιότητες που ασκεί η Δημοτική Αστυνομία.

Για την έκδοση της πράξης, οι Δήμοι υποχρεούνται να αποστέλλουν στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση:

• Τα στοιχεία του μόνιμου πληθυσμού.
• Τα στοιχεία στελέχωσης της Δημοτικής Αστυνομίας.
• Τυχόν αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου σχετικά με την προσθήκη ή αφαίρεση αρμοδιοτήτων.

Η διαπιστωτική πράξη πρέπει να αναρτάται χωρίς καθυστέρηση στην ιστοσελίδα του Δήμου.

Η διαδικασία επαναλαμβάνεται κάθε φορά που μεταβάλλονται τα δεδομένα με τρόπο που επηρεάζει τις ασκούμενες αρμοδιότητες.

Παραδείγματα εφαρμογής σε τέσσερις Δήμους

Η εγκύκλιος παραθέτει συγκεκριμένα παραδείγματα, αξιοποιώντας στοιχεία του Συστήματος Διαχείρισης Ανθρώπινου Δυναμικού με ημερομηνία αναφοράς την 31η Μαΐου 2026.

Δήμος Αθηναίων: Με μόνιμο πληθυσμό 643.452 κατοίκους και 522 δημοτικούς αστυνομικούς, πληροί την απαιτούμενη στελέχωση των 322 ατόμων και ασκεί το σύνολο των αρμοδιοτήτων.

Δήμος Ηρακλείου Κρήτης: Με πληθυσμό 179.302 κατοίκους και 34 δημοτικούς αστυνομικούς, έναντι 90 απαιτούμενων, χαρακτηρίζεται υποστελεχωμένος. Το Δημοτικό Συμβούλιο μπορεί να αποφασίσει την αφαίρεση συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων ή την προσθήκη αρμοδιοτήτων της τρίτης κατηγορίας.

Δήμος Ελληνικού – Αργυρούπολης: Με πληθυσμό 50.027 κατοίκους και μόλις 8 δημοτικούς αστυνομικούς, έναντι 30 απαιτούμενων, χαρακτηρίζεται επίσης υποστελεχωμένος. Προβλέπεται δυνατότητα ανακατανομής συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου.

Δήμος Πάρου: Με πληθυσμό 14.520 κατοίκους και 3 δημοτικούς αστυνομικούς, έναντι 7 απαιτούμενων, μπορεί να προχωρήσει σε αφαίρεση ορισμένων αρμοδιοτήτων της πρώτης κατηγορίας ή σε προσθήκη αρμοδιοτήτων της δεύτερης και τρίτης κατηγορίας.

Δυνατότητα 24ωρης λειτουργίας της Δημοτικής Αστυνομίας

Η εγκύκλιος υπενθυμίζει ότι οι υπηρεσίες Δημοτικής Αστυνομίας μπορούν να λειτουργούν καθ’ όλο το εικοσιτετράωρο, σε τρεις βάρδιες:

• Πρωινή
• Απογευματινή
• Νυχτερινή

Η λειτουργία μπορεί να καλύπτει όλες τις ημέρες της εβδομάδας, συμπεριλαμβανομένων Κυριακών και εξαιρέσιμων ημερών.

Ο αριθμός των βαρδιών καθορίζεται από τον ανώτερο ιεραρχικά προϊστάμενο της υπηρεσίας, λαμβάνοντας υπόψη το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και τη στελέχωση.

Ειδικά για την πολιτική προστασία, προβλέπεται ότι σε περιπτώσεις έκτακτων αναγκών η σχετική αρμοδιότητα ασκείται σε 24ωρη βάση, ανεξαρτήτως στελέχωσης, σύμφωνα με τις οδηγίες του αρμόδιου συντονιστικού οργάνου.

Παράταση άσκησης αρμοδιοτήτων από δημοτικούς υπαλλήλους έως τις 30 Ιουνίου 2027

Στην εγκύκλιο περιλαμβάνεται και η μεταβατική ρύθμιση του άρθρου 120 του ν. 5331/2026.

Σύμφωνα με αυτή, αρμοδιότητες της Δημοτικής Αστυνομίας που είχαν ανατεθεί σε δημοτικούς υπαλλήλους λόγω της κατάργησης και επανασύστασης της υπηρεσίας εξακολουθούν να ασκούνται από αυτούς μέχρι τη στελέχωση της Δημοτικής Αστυνομίας του οικείου Δήμου.

Η παράταση ισχύει για το διάστημα από 1η Ιουλίου 2026 έως 30 Ιουνίου 2027, χωρίς δυνατότητα υπέρβασης της καταληκτικής ημερομηνίας βάσει της συγκεκριμένης διάταξης.

Παράλληλα, για τους νεοδιορισθέντες δόκιμους δημοτικούς αστυνομικούς της προκήρυξης 1Κ/2024, σε Δήμους που δεν διέθεταν στελεχωμένη Δημοτική Αστυνομία, προβλέπεται περιορισμένο πεδίο άσκησης αρμοδιοτήτων μέχρι την επιτυχή ολοκλήρωση της εισαγωγικής εκπαίδευσής τους.

Διαδημοτική συνεργασία για Δήμους χωρίς Δημοτική Αστυνομία

Το άρθρο 359 του νέου Κώδικα προβλέπει επίσης ότι Δήμοι οι οποίοι δεν έχουν συστήσει υπηρεσία Δημοτικής Αστυνομίας μπορούν να συνάπτουν συμβάσεις διαδημοτικής συνεργασίας με όμορους Δήμους που διαθέτουν αντίστοιχη υπηρεσία.

Μέσω των συμβάσεων αυτών μπορεί να ανατίθεται η άσκηση ή η υποστήριξη συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων Δημοτικής Αστυνομίας, οι οποίες πρέπει να προσδιορίζονται στη σχετική συμφωνία.

Τί πρέπει να κάνουν οι Δήμοι

Η εγκύκλιος 23/2026 δημιουργεί ένα νέο πλαίσιο οργάνωσης και κατανομής των αρμοδιοτήτων της Δημοτικής Αστυνομίας, στο οποίο η πραγματική στελέχωση αποκτά καθοριστική σημασία.

Για την εφαρμογή του, οι Δήμοι καλούνται να εξετάσουν την επάρκεια του προσωπικού τους, να αξιολογήσουν την ανάγκη ανακατανομής συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων και να αποστείλουν τα απαιτούμενα στοιχεία στις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα των Δημοτικών Συμβουλίων να αποφασίζουν ποιες από τις επιτρεπόμενες αρμοδιότητες θα ασκούνται από τη Δημοτική Αστυνομία και ποιες θα μεταφέρονται σε άλλες δημοτικές υπηρεσίες, όταν υπάρχει υποστελέχωση.

Το νέο πλαίσιο καθιστά τη στελέχωση, τις αποφάσεις των Δημοτικών Συμβουλίων και τη δημοσιοποίηση των ασκούμενων αρμοδιοτήτων βασικές παραμέτρους για τη λειτουργία της Δημοτικής Αστυνομίας σε κάθε Δήμο.

πηγή: myota