Χιονίδης: 2,9 δισ. ευρώ οι ΚΑΠ και 15,5 δισ. για έργα και ευθύνες στους Δήμους για την απορρόφηση
Σημαντική αύξηση της τακτικής χρηματοδότησης των Δήμων και ένα αναπτυξιακό πακέτο ύψους 15,5 δισ. ευρώ για έργα παρουσίασε ο Γενικός Γραμματέας Αυτοδιοίκησης και Αποκέντρωσης του Υπουργείου Εσωτερικών, Σάββας Χιονίδης, εστιάζοντας παράλληλα στο μεγάλο πρόβλημα της απορρόφησης των διαθέσιμων πόρων από την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Απαντώντας σε σχετικό ερώτημα για τη χρηματοδότηση των ΟΤΑ, ο κ. Χιονίδης υποστήριξε ότι οι Δήμοι διαθέτουν σήμερα περισσότερους πόρους σε σχέση με το παρελθόν, παρουσιάζοντας συγκεκριμένα στοιχεία τόσο για την τακτική χρηματοδότηση όσο και για τα αναπτυξιακά προγράμματα.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, η χρηματοδότηση μέσω των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ), από την οποία καλύπτεται σημαντικό μέρος των καθημερινών λειτουργικών αναγκών των Δήμων, έχει αυξηθεί από περίπου 1,75 δισ. ευρώ σε 2,9 δισ. ευρώ ετησίως. Σε πρόσφατη συνέντευξή του είχε προσδιορίσει αντίστοιχα την αύξηση από περίπου 1,8 δισ. ευρώ το 2019 σε περίπου 2,9 δισ. ευρώ σήμερα.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον Γενικό Γραμματέα, οι διαθέσιμοι αναπτυξιακοί πόροι για έργα υποδομής των Δήμων ανέρχονται συνολικά σε περίπου 15,5 δισ. ευρώ.
Το κρίσιμο ζήτημα, ωστόσο, όπως προκύπτει από την τοποθέτησή του, δεν είναι πλέον μόνο η εξασφάλιση χρηματοδότησης αλλά η δυνατότητα των Δήμων να μετατρέψουν τους διαθέσιμους πόρους σε ώριμα, συμβασιοποιημένα και ολοκληρωμένα έργα.
Παράταση έως το 2028 για την ολοκλήρωση των έργων
Ο μεγάλος όγκος των διαθέσιμων χρηματοδοτήσεων και οι καθυστερήσεις που καταγράφονται στην ωρίμανση και εκτέλεση των έργων οδήγησαν, σύμφωνα με όσα ανέφερε ο κ. Χιονίδης, στην παράταση των σχετικών προθεσμιών έως το 2028.
Η παράταση αποσκοπεί στο να δοθεί περισσότερος χρόνος στους Δήμους ώστε να ολοκληρώσουν τις διαδικασίες μελετών, δημοπράτησης, συμβασιοποίησης και κατασκευής των έργων.
Ο ίδιος σημείωσε ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει αποκτήσει πλέον μεγαλύτερη εμπειρία στη διαχείριση χρηματοδοτικών εργαλείων, ωστόσο οι διαφοροποιήσεις μεταξύ των Δήμων παραμένουν σημαντικές.
Γιατί καθυστερεί η απορρόφηση των πόρων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανάλυση του Γενικού Γραμματέα για τους λόγους για τους οποίους, ενώ υπάρχουν διαθέσιμοι πόροι, αρκετά έργα δεν προχωρούν με την αναμενόμενη ταχύτητα.
Ένας από τους παράγοντες που ανέδειξε αφορά τον τρόπο κατανομής των χρηματοδοτήσεων.
Σε αντίθεση με παλαιότερα προγράμματα, στα οποία οι Δήμοι λειτουργούσαν περισσότερο ανταγωνιστικά και η ταχύτητα κατάθεσης μιας ώριμης πρότασης μπορούσε να αποδειχθεί καθοριστική για την εξασφάλιση χρηματοδότησης, υιοθετήθηκε σε αρκετές περιπτώσεις ένα διαφορετικό μοντέλο.
Σε κάθε Δήμο προσδιορίστηκε συγκεκριμένο χρηματοδοτικό περιθώριο, με την ευθύνη της τοπικής αρχής να επιλέξει και να ιεραρχήσει τις παρεμβάσεις που θεωρεί περισσότερο αναγκαίες.
Με αυτό τον τρόπο επιχειρήθηκε να εξασφαλιστεί ότι ακόμη και Δήμοι με μικρότερη διοικητική δυνατότητα δεν θα αποκλείονταν εξαρχής από τη χρηματοδότηση επειδή δεν μπορούσαν να ανταγωνιστούν μεγαλύτερους και καλύτερα στελεχωμένους ΟΤΑ.
Το μοντέλο αυτό, όμως, έχει και μία δεύτερη όψη: όταν ένας Δήμος καθυστερεί στην προετοιμασία των μελετών και των φακέλων του, καθυστερεί αντίστοιχα και η αξιοποίηση των πόρων που έχουν προβλεφθεί για αυτόν.
Το μεγάλο πρόβλημα της υποστελέχωσης
Καθοριστικός παράγοντας παραμένει η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού στις υπηρεσίες των Δήμων.
Μηχανικοί, τοπογράφοι, οικονομολόγοι και στελέχη με εμπειρία στην προετοιμασία και παρακολούθηση συγχρηματοδοτούμενων έργων είναι απαραίτητα για την ωρίμανση μιας επένδυσης.
Το πρόβλημα εμφανίζεται εντονότερα στους μικρούς, ορεινούς και νησιωτικούς Δήμους, όπου οι τεχνικές υπηρεσίες είναι συχνά οριακά στελεχωμένες ή καλούνται να διαχειριστούν ταυτόχρονα μεγάλο αριθμό διαφορετικών αρμοδιοτήτων.
Χωρίς επαρκείς τεχνικές υπηρεσίες, ακόμη και όταν η χρηματοδότηση έχει εξασφαλιστεί, μπορεί να απαιτούνται μεγάλα χρονικά διαστήματα για την εκπόνηση μιας μελέτης, τις απαιτούμενες εγκρίσεις, τις αδειοδοτήσεις και τελικά τη δημοπράτηση του έργου.
Η διοικητική και τεχνική ικανότητα των Δήμων αναδεικνύεται συνεπώς σε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες για την πραγματική αξιοποίηση των χρηματοδοτικών προγραμμάτων.
Από την εξασφάλιση των χρημάτων στην εκτέλεση των έργων
Η τοποθέτηση Χιονίδη μεταφέρει ουσιαστικά το επίκεντρο της συζήτησης από το ύψος των διαθέσιμων χρηματοδοτήσεων στην αποτελεσματικότητα της υλοποίησης.
Το Υπουργείο Εσωτερικών παρακολουθεί την πορεία των έργων και, σύμφωνα με τον Γενικό Γραμματέα, δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στους Δήμους που παρουσιάζουν αυξημένη διοικητική ετοιμότητα και υψηλούς ρυθμούς απορρόφησης.
Η λογική που περιέγραψε είναι ότι οι Δήμοι που μπορούν να αποδείξουν στην πράξη πως αξιοποιούν έγκαιρα τους διαθέσιμους πόρους και ολοκληρώνουν έργα αποκτούν ισχυρότερο επιχείρημα για πρόσθετη χρηματοδότηση νέων παρεμβάσεων.
Άλλωστε, σε πρόσφατες επαφές του με Δήμους, ο κ. Χιονίδης έχει αναφερθεί στην ανάγκη να αναγνωρίζονται οι ΟΤΑ που εμφανίζουν καλή οργάνωση και αποτελεσματικότητα στην υλοποίηση έργων.
Το επόμενο στοίχημα για την Αυτοδιοίκηση
Με βάση τα στοιχεία που παρουσίασε ο Γενικός Γραμματέας, το οικονομικό περιβάλλον των Δήμων έχει διαφοροποιηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια: οι ΚΑΠ βρίσκονται πλέον περίπου στα 2,9 δισ. ευρώ ετησίως, ενώ ένα πολύ μεγαλύτερο σύνολο χρηματοδοτήσεων συνδέεται με επενδύσεις και έργα υποδομής.
Το ζητούμενο είναι πλέον αν οι διαθέσιμοι πόροι θα μπορέσουν να μετατραπούν εγκαίρως σε έργα.
Η παράταση των προθεσμιών έως το 2028 δίνει πρόσθετο χρόνο στους ΟΤΑ, δεν αντιμετωπίζει όμως από μόνη της τα προβλήματα διοικητικής επάρκειας, υποστελέχωσης και έλλειψης ώριμων μελετών.
Για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, επομένως, η συζήτηση περνά σε μια νέα φάση: από τη διεκδίκηση χρηματοδοτήσεων στην ικανότητα αξιοποίησής τους.
Και εκεί θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό αν τα δισεκατομμύρια ευρώ που σήμερα εμφανίζονται ως διαθέσιμοι χρηματοδοτικοί πόροι θα καταλήξουν πράγματι σε δρόμους, σχολεία, δίκτυα, περιβαλλοντικά έργα, ψηφιακές υποδομές και παρεμβάσεις που θα γίνουν αντιληπτές στην καθημερινότητα των τοπικών κοινωνιών.
πηγή: myota
