Νέο πλαίσιο για τους Αναπτυξιακούς Οργανισμούς των ΟΤΑ – Τι αλλάζει με τα άρθρα 207 και 224 του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης

Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των δημοτικών και περιφερειακών επιχειρήσεων φέρνει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, μέσα από τα άρθρα 207 και 224, τα οποία αναδιαμορφώνουν πλήρως το πλαίσιο των Αναπτυξιακών Οργανισμών των ΟΤΑ. Είναι ένα από τα πιο κεντρικά σημεία του νέου κώδικα καθώς οι Αναπτυξιακοί Οργανισμοί αποτελούν το βασικό εργαλείο για την εκπόνηση μελετών, και ωρίμανσης έργων των δήμων. 

Οι διατάξεις προβλέπουν τη σταδιακή κατάργηση, συγχώνευση ή μετατροπή παλαιών νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου των δήμων και των περιφερειών σε Αναπτυξιακούς Οργανισμούς ειδικού σκοπού, με στόχο – σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικών – τη δημιουργία πιο ευέλικτων και αποτελεσματικών σχημάτων για την υλοποίηση έργων, τη διαχείριση χρηματοδοτήσεων και την υποστήριξη των αυτοδιοικητικών φορέων.

Ποια νομικά πρόσωπα μετατρέπονται ή καταργούνται

Το άρθρο 207 προβλέπει ότι συγκεκριμένες κατηγορίες δημοτικών και περιφερειακών επιχειρήσεων θα πρέπει έως το τέλος του 2026 είτε να μετατραπούν σε Αναπτυξιακούς Οργανισμούς, είτε να συγχωνευθούν σε ήδη υπάρχοντες οργανισμούς, είτε να λυθούν και να τεθούν σε εκκαθάριση.

Στη ρύθμιση εντάσσονται:

• μονομετοχικές εταιρείες νησιωτικών δήμων,
• ανώνυμες εταιρείες των ΟΤΑ,
• αμιγείς δημοτικές επιχειρήσεις παλαιότερου θεσμικού πλαισίου,
• αναπτυξιακές ανώνυμες εταιρείες των περιφερειών.

Μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία μετατροπής ή συγχώνευσης, τα νομικά πρόσωπα συνεχίζουν να λειτουργούν κανονικά με βάση τα καταστατικά τους.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη περί «καθολικής διαδοχής», καθώς τα έργα, οι χρηματοδοτήσεις, οι συμβάσεις, τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις μεταφέρονται αυτομάτως στον νέο οργανισμό που θα προκύψει, χωρίς να διακόπτονται προγράμματα ή ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις.

Χρονοδιάγραμμα έως το 2027

Ο νέος Κώδικας θέτει σαφές μεταβατικό χρονοδιάγραμμα.

Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 οι δήμοι και οι περιφέρειες θα πρέπει να έχουν αποφασίσει:

• τη λύση των υφιστάμενων εταιρειών,
• τη μετατροπή τους σε Αναπτυξιακούς Οργανισμούς,
• ή τη συγχώνευσή τους σε ήδη λειτουργούντες οργανισμούς.

Από την 1η Ιανουαρίου 2027, όσα νομικά πρόσωπα δεν έχουν προσαρμοστεί στο νέο πλαίσιο λύονται αυτοδίκαια, σύμφωνα με τη νομοθεσία περί ανωνύμων εταιρειών.

Παράλληλα, οι ήδη εκκρεμείς διαδικασίες εκκαθάρισης συνεχίζονται χωρίς να απαιτούνται νέες διοικητικές πράξεις.

Περιορισμοί στον αριθμό των οργανισμών

Το νέο θεσμικό πλαίσιο βάζει και αριθμητικά όρια στους Αναπτυξιακούς Οργανισμούς.

Συγκεκριμένα:

• Δήμοι έως 100.000 κατοίκους μπορούν να διαθέτουν έναν μονομετοχικό Αναπτυξιακό Οργανισμό.
• Δήμοι άνω των 100.000 κατοίκων μπορούν να διαθέτουν έως δύο.
• Ο Δήμος Αθηναίων μπορεί να διαθέτει έως τρεις.
• Κάθε περιφέρεια μπορεί να διαθέτει έναν μονομετοχικό οργανισμό.

Παράλληλα, κάθε δήμος ή περιφέρεια μπορεί να συμμετέχει και σε έναν ακόμη αναπτυξιακό οργανισμό.

Εξαίρεση προβλέπεται για τον οργανισμό «Αττικός Πολιτισμός – Μητροπολιτικό Κέντρο Πολιτιστικής Δημιουργίας και Καινοτομίας», ο οποίος παραμένει εκτός των αριθμητικών περιορισμών.

Τι είναι οι Αναπτυξιακοί Οργανισμοί

Το άρθρο 224 ορίζει ότι οι Αναπτυξιακοί Οργανισμοί αποτελούν ανώνυμες εταιρείες ειδικού σκοπού των δήμων και των περιφερειών, οι οποίες λειτουργούν υπέρ του δημοσίου συμφέροντος.

Ο ρόλος τους διευρύνεται σημαντικά και πλέον περιλαμβάνει:

• υποστήριξη των ΟΤΑ στην άσκηση αρμοδιοτήτων,
• ωρίμανση και εκτέλεση έργων υποδομής,
• υλοποίηση δράσεων βιώσιμης ανάπτυξης,
• ψηφιακά έργα και υπηρεσίες ψηφιακής σύγκλισης,
• διαχείριση χρηματοδοτικών εργαλείων και ευρωπαϊκών προγραμμάτων,
• υποστήριξη τουριστικής ανάπτυξης μέσω Οργανισμών Διαχείρισης Προορισμού (DMO),
• συμμετοχή σε Ολοκληρωμένες Χωρικές Επενδύσεις (ΟΧΕ),
• συμβουλευτικές υπηρεσίες για την αξιοποίηση δημοτικής και περιφερειακής ακίνητης περιουσίας,
• συμμετοχή σε δράσεις πράσινης και αειφόρου ανάπτυξης.

Ευρωπαϊκά προγράμματα και τεχνική υποστήριξη

Το νέο πλαίσιο ενισχύει ιδιαίτερα τον ρόλο των Αναπτυξιακών Οργανισμών ως μηχανισμών απορρόφησης ευρωπαϊκών και εθνικών πόρων.

Οι οργανισμοί θα μπορούν να:

• λειτουργούν ως ενδιάμεσοι φορείς διαχείρισης,
• υλοποιούν επενδυτικά και αναπτυξιακά προγράμματα,
• παρέχουν τεχνική και επιστημονική υποστήριξη σε φορείς της Γενικής Κυβέρνησης,
• συμμετέχουν σε ομάδες τοπικής δράσης και χρηματοδοτικά εργαλεία.

Παράλληλα, αποκτούν τη δυνατότητα να υλοποιούν σχέδια βιώσιμης αστικής κινητικότητας και να συμπράττουν στην αξιοποίηση φυσικών πόρων ή περιοχών τουριστικού ενδιαφέροντος.

Χωρίς άμεση κρατική επιχορήγηση

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πρόβλεψη ότι οι Αναπτυξιακοί Οργανισμοί δεν θα επιχορηγούνται άμεσα ή έμμεσα από τον κρατικό προϋπολογισμό ή τους δήμους και τις περιφέρειες.

Η λειτουργία τους θα βασίζεται κυρίως:

• σε προγραμματικές συμβάσεις,
• στην υλοποίηση έργων,
• στη διαχείριση προγραμμάτων,
• και στην αξιοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων.

Το καθεστώς λειτουργίας τους παραμένει αυτό των ανωνύμων εταιρειών, με εφαρμογή του ν. 4548/2018, αλλά με ειδικές προβλέψεις του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης.

Ένα νέο μοντέλο για την Αυτοδιοίκηση

Οι νέες διατάξεις σηματοδοτούν μία συνολική αναδιάρθρωση του οικοσυστήματος των δημοτικών και περιφερειακών επιχειρήσεων.

Υποστηρικτές του μοντέλου εκτιμούν ότι οι Αναπτυξιακοί Οργανισμοί θα επιτρέψουν μεγαλύτερη ταχύτητα στις διαδικασίες, καλύτερη τεχνική επάρκεια και αυξημένη δυνατότητα απορρόφησης χρηματοδοτήσεων.

Από την άλλη πλευρά, δεν λείπουν οι προβληματισμοί σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας τους, τον βαθμό ελέγχου από τα αιρετά όργανα, αλλά και τον κίνδυνο περαιτέρω μεταφοράς κρίσιμων λειτουργιών των δήμων και των περιφερειών σε εταιρικά σχήματα εκτός του στενού δημόσιου πυρήνα της αυτοδιοίκησης.

πηγή: myota