Άρθρο 319 του νέου Κώδικα: Οι νέες υποχρεώσεις των δήμων σε κανονισμούς, σχέδια δράσης και περιβαλλοντική διακυβέρνηση
Με το Άρθρο 319 του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης επιχειρείται μια συνολική χαρτογράφηση των κανονιστικών, επιχειρησιακών και περιβαλλοντικών υποχρεώσεων των δήμων, δημιουργώντας ουσιαστικά ένα νέο πλαίσιο «υποχρεωτικής διοικητικής ωρίμανσης» για την αυτοδιοίκηση. Το άρθρο δεν εισάγει όλες τις ρυθμίσεις από το μηδέν, αλλά συγκεντρώνει και κωδικοποιεί διάσπαρτες διατάξεις προηγούμενων νόμων, καθιστώντας σαφές ποιες κανονιστικές πράξεις, ποια σχέδια και ποιες στρατηγικές οφείλει να διαθέτει κάθε δήμος.
Η πρώτη μεγάλη κατηγορία αφορά τις δημοτικές κανονιστικές πράξεις. Το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι οι δήμοι οφείλουν να εκδίδουν κανονισμούς λειτουργίας και διαχείρισης για κρίσιμους τομείς της καθημερινότητας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι κανονισμοί λειτουργίας των Τοπικών Συμβουλίων Πρόληψης Παραβατικότητας, οι κανονισμοί λειτουργίας αθλητικών εγκαταστάσεων, οι κανονισμοί καθαριότητας, διαχείρισης αδέσποτων ζώων, λαϊκών αγορών και υπαίθριου εμπορίου, καθώς και οι κανονισμοί ύδρευσης και άρδευσης. Παράλληλα, εισάγεται υποχρέωση ύπαρξης Κανονισμού Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου αλλά και Οργανισμού Εσωτερικής Υπηρεσίας.
Η συγκέντρωση όλων αυτών των κανονιστικών υποχρεώσεων σε ένα ενιαίο άρθρο δείχνει ότι το Υπουργείο Εσωτερικών επιχειρεί να μετατρέψει τους δήμους σε περισσότερο οργανωμένες διοικητικές δομές, με σαφείς διαδικασίες λειτουργίας και λογοδοσίας. Ταυτόχρονα όμως αναδεικνύεται και ένα κρίσιμο ερώτημα: διαθέτουν όλοι οι δήμοι – και ιδιαίτερα οι μικροί και υποστελεχωμένοι – την τεχνική επάρκεια και το προσωπικό για να ανταποκριθούν σε αυτή τη μεγάλη διοικητική απαίτηση; Και ύστερα όλο αυτό το σχέδιο οδηγεί σε μια οικονομική επιβάρυνση και ίσως μια διαδικασία copy paste τυπικού χαρακτήρα.
Η δεύτερη ενότητα του άρθρου αφορά τα υποχρεωτικά σχέδια στρατηγικού σχεδιασμού. Οι δήμοι υποχρεώνονται πλέον να διαθέτουν Σχέδιο Ενεργειακής Απόδοσης Κτηρίων, Τοπικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων, Δημοτικό Σχέδιο Μείωσης Εκπομπών, Γενικό Σχέδιο Υπηρεσιών Ύδατος και Σχέδιο Δράσης Αειφόρου Ενέργειας και Κλίματος.
Η διάσταση αυτή συνδέει άμεσα την αυτοδιοίκηση με την ευρωπαϊκή πράσινη μετάβαση, την ενεργειακή πολιτική και τους στόχους βιωσιμότητας. Οι δήμοι μετατρέπονται ουσιαστικά σε τοπικούς φορείς εφαρμογής της περιβαλλοντικής και κλιματικής πολιτικής της χώρας. Δεν περιορίζονται πλέον σε ζητήματα καθημερινότητας, αλλά αποκτούν ρόλο στην ενεργειακή εξοικονόμηση, στη μείωση εκπομπών και στη διαχείριση φυσικών πόρων. Αρκεί βέβαια όλη αυτή η γραφειοκρατεία να έχει πραγματικό περιεχόμενο που να αντικατοπτρίζει τις ιδιαίτερες τοπικές ανάγκες. Από τον κώδικα λείπει ο επιχειρησιακός σχεδιασμός.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η τρίτη ενότητα του άρθρου, όπου απαριθμούνται μια σειρά από επιχειρησιακές και πολεοδομικές υποχρεώσεις. Οι δήμοι καλούνται να εκπονούν Σχέδια Φόρτισης Ηλεκτρικών Οχημάτων, Σχέδια Αστικής Προσβασιμότητας, Σχέδια Αστικής Ανθεκτικότητας και Τοπικά Σχέδια Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών. Παράλληλα, συμμετέχουν ή δύνανται να εκκινούν διαδικασίες για Σχέδια Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας, Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια.
Το άρθρο ουσιαστικά αποτυπώνει τη μετάβαση της αυτοδιοίκησης σε ένα μοντέλο “έξυπνου δήμου”, όπου η λειτουργία δεν περιορίζεται στις τεχνικές υπηρεσίες και στην αποκομιδή απορριμμάτων, αλλά επεκτείνεται σε στρατηγικές βιωσιμότητας, ανθεκτικότητας, προσβασιμότητας και πολιτικής προστασίας.
Ιδιαίτερα εκτενής είναι και η αναφορά στις υποχρεώσεις ανακύκλωσης και διαχείρισης αποβλήτων. Οι δήμοι καλούνται να επιλέξουν το σύστημα «πληρώνω όσο πετάω», να οργανώσουν χωριστή συλλογή βιοαποβλήτων, επικίνδυνων αποβλήτων νοικοκυριών και ΑΗΗΕ, να χωροθετήσουν Πράσινα Σημεία και Κέντρα Ανακύκλωσης, αλλά και να αναπτύξουν διακριτά ρεύματα συλλογής απορριμμάτων σε αθλητικές εγκαταστάσεις, παιδικές χαρές και δημοτικές δομές.
Πρόκειται για μια ιδιαίτερα απαιτητική μεταρρύθμιση που συνδέεται άμεσα με τις ευρωπαϊκές οδηγίες για την κυκλική οικονομία και τους στόχους ανακύκλωσης. Ωστόσο, η επιτυχία της θα εξαρτηθεί από κρίσιμες παραμέτρους: χρηματοδότηση, στελέχωση, τεχνική υποστήριξη και κυρίως από το κατά πόσο το κράτος θα δώσει στους δήμους τα αναγκαία εργαλεία για να ανταποκριθούν.
Το Άρθρο 319 δείχνει ξεκάθαρα ότι ο νέος Κώδικας αντιμετωπίζει τους δήμους όχι απλώς ως φορείς παροχής υπηρεσιών, αλλά ως σύνθετους οργανισμούς διοίκησης, περιβαλλοντικής πολιτικής, ανθεκτικότητας και στρατηγικού σχεδιασμού. Το μεγάλο στοίχημα, όμως, παραμένει ανοιχτό: θα συνοδευτούν αυτές οι αυξημένες αρμοδιότητες από αντίστοιχους πόρους, τεχνογνωσία και προσωπικό ή θα προστεθεί ακόμη ένα βαρύ θεσμικό φορτίο στην ήδη πιεσμένη ελληνική αυτοδιοίκηση;
πηγή: myota
