Πολλαπλασιάζονται τα περιστατικά βίας κατά εργαζομένων Δήμων
Τη Δευτέρα 8 Σεπτεμβρίου σημειώθηκε νέο σοβαρό περιστατικό στην περιοχή του Γκύζη, όταν άγνωστος άνδρας πυροβόλησε εναντίον εργαζομένου της Διεύθυνσης Καθαριότητας του Δήμου Αθηναίων —ευτυχώς χωρίς τραυματισμό. Αυτό το περιστατικό έρχεται να προστεθεί σε παρόμοια, όπου εργαζόμενοι υπηρεσιών καθαριότητας έχουν δεχτεί ξυλοδαρμούς, εκφοβισμούς και άλλες μορφές βίας, ενώ υπάρχουν πλήθος καταγγελιών που δείχνουν ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένα φαινόμενα.
Η βία ενάντια σε υπαλλήλους δήμων δεν είναι απλώς γεγονός ανησυχητικό — έχει πολλαπλές διαστάσεις: κινδύνος για τη σωματική ακεραιότητα, ψυχολογικό τραύμα, μείωση της εργασιακής ασφάλειας και εμπιστοσύνης, αίσθηση εγκατάλειψης. Σ’ αυτή την κατάσταση, ανακύπτουν εύκολα ερωτήματα: Είναι επαρκώς προστατευμένοι οι εργαζόμενοι των δήμων; Τι ευθύνες υπάρχουν; Τι μπορούν να κάνουν οι Δήμοι —και η Πολιτεία— για να προλάβουν αυτά τα φαινόμενα;
Η κοινωνική ένταση ως πολλαπλασιαστής βίας
Τα τελευταία χρόνια, η ελληνική κοινωνία βιώνει αυξημένη πίεση:
- Οικονομική δυσχέρεια και κοινωνική δυσφορία.
- Εντεινόμενα κυκλοφοριακά προβλήματα που δημιουργούν καθημερινό εκνευρισμό και εντάσεις στον δημόσιο χώρο.
- Έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς και στις δημοτικές υπηρεσίες.
Όλα τα παραπάνω δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα που συχνά εκδηλώνεται με βίαιη συμπεριφορά απέναντι στους εργαζομένους της πρώτης γραμμής, όπως είναι οι υπάλληλοι καθαριότητας. Έτσι, οι υπάλληλοι μετατρέπονται σε «εύκολους στόχους» της κοινωνικής έντασης, χωρίς οι ίδιοι να φέρουν καμία ευθύνη για τα προβλήματα που την προκαλούν.
Το θεσμικό πλαίσιο και τα δεδομένα
- Νόμος 4808/2021
Αυτός ο νόμος, καθώς και η Διεθνής Σύμβαση Εργασίας 190, προβλέπουν ότι κάθε μορφής βία και παρενόχληση στον χώρο εργασίας (σωματική, λεκτική, ψυχολογική, σεξουαλική) απαγορεύεται. Οι εργοδότες —συμπεριλαμβανομένων των δήμων— έχουν υποχρέωση πρόληψης, διαχείρισης καταγγελιών, παροχής προστασίας και εχεμύθειας. - Έκθεση Εργασίας / Επιθεώρηση Εργασίας
Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της Επιθεώρησης Εργασίας, υπάρχει σημαντική αύξηση των καταγγελιών για βία και παρενόχληση στον χώρο εργασίας — λεκτική, σωματική, ηθική. Για το 2024 οι καταγγελίες σχεδόν διπλασιάστηκαν σε σχέση με προηγούμενα έτη. - Δήμος Αθηναίων – Πρόγραμμα “Ως Εδώ!”
Ο Δήμος Αθηναίων έχει ξεκινήσει εκστρατεία ενημέρωσης, εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης υπό τον τίτλο «#ΩςΕδώ!», για την πρόληψη και αντιμετώπιση της βίας και της σεξουαλικής παρενόχλησης στους χώρους εργασίας του Δήμου.
Προκλήσεις
- Η διάχυτη αίσθηση ότι εργαζόμενοι–ιδίως αν είναι υπάλληλοι καθαριότητας ή γενικά εργαζόμενοι υπαίθριων/περιπολικών καθηκόντων—είναι εκτεθειμένοι σε σωματική βία, είτε από πολίτες είτε έμμεσα από την έλλειψη ασφάλειας των χώρων όπου δουλεύουν.
- Οι καταγγελίες πολλές φορές δεν φτάνουν σε επίσημα όργανα ή δεν υπάρχει επαρκής εξιχνίαση, με αποτέλεσμα οι υπεύθυνοι να μην αντιμετωπίζονται.
- Η εκπαίδευση και ενημέρωση για διαχείριση κρίσεων ή περιστατικών βίας συχνά δεν καλύπτει όλους – και ιδιαίτερα τους εργαζόμενους πεδίου (καθαριότητα, έργα, συντήρηση, υπαίθριες εργασίες).
- Έλλειψη επαρκών μέσων προστασίας: είτε φυσικών (π.χ. εξοπλισμός, αλάρμ, φωτισμός, κάμερες), είτε διαδικαστικών (π.χ. υπεύθυνες αναφορές, μέτρα ασφαλείας).
- Το κόστος και η γραφειοκρατία: Δήμοι με περιορισμένους πόρους δυσκολεύονται να εγκαθιστούν συστήματα ασφαλείας ή να προσλάβουν επιπλέον προσωπικό ασφαλείας.
- Η ψυχολογική επίπτωση στους εργαζόμενους, που μπορεί να οδηγήσει σε μείωση απόδοσης ή ακόμη και αποχώρηση.
Τι μπορούν να κάνουν οι Δήμοι — Προτάσεις μέτρων
Παρακάτω προτείνονται ορισμένα μέτρα που μπορούν να λάβουν οι δήμοι ώστε να μειώσουν κι αντιμετωπίσουν πρακτικά την βία σε βάρος των υπαλλήλων τους:
Πρόληψη & εκπαίδευση
– Εκπαίδευση εργαζομένων σε θέματα διαχείρισης κρίσης, επικοινωνίας με πολίτες, άμεσης αντίδρασης σε επικίνδυνες καταστάσεις. – Σεμινάρια ευαισθητοποίησης για πολίτες, ώστε να κατανοηθεί ο ρόλος και ο σεβασμός προς τους υπαλλήλους. – Ενημέρωση για νόμους περί βίας και παρενόχλησης (Ν.4808/2021) ώστε να γνωρίζουν τα δικαιώματα και τις διαδικασίες καταγγελίας.Εξοπλισμός & τεχνικά μέτρα ασφαλείας
– Εγκατάσταση καμερών ασφαλείας σε σημεία εργασίας όπου οι εργαζόμενοι είναι εκτεθειμένοι. – Κατάλληλος φωτισμός, σημεία διαφυγής, ασφαλείς προσβάσεις, περιφράξεις όπου χρειάζεται. – Μέσα ατομικής προστασίας, όπως στολές με ανακλαστικά, κράνη, γιλέκα, αν χρειάζεται. – Κινητά μέσα επικοινωνίας (π.χ. ασύρματοι, τηλέφωνα έκτακτης ανάγκης) για όταν ο εργαζόμενος βρίσκεται μόνος σε απομακρυσμένα σημεία.Διαδικασίες & θεσμικό πλαίσιο
– Ξεκάθαροι κανονισμοί εντός του Δήμου για καταγγελίες περιστατικών βίας· ποιος αρμόδιος, ποια είναι η διαδικασία, χρονικά περιθώρια. – Καθιέρωση μηχανισμού υποστήριξης των εργαζομένων που υφίστανται βία (νομική, ψυχολογική). – Συνεργασία με τις διωκτικές αρχές και την αστυνομία ώστε να υπάρχει ταχεία παρέμβαση όταν υπάρχει κίνδυνος. – Διασφάλιση εχεμύθειας και προστασίας για όσους καταγγέλλουν ώστε να μην φοβούνται αντίποινα.Οργάνωση & ανθρώπινοι πόροι
– Επαρκής στελέχωση των υπηρεσιών, ώστε να μην δουλεύουν εργαζόμενοι μόνοι σε επικίνδυνες ώρες ή περιοχές. – Εναλλαγή βάρδιες, ξεκούραση, υποστήριξη όταν οι συνθήκες είναι πιεστικές.
Ευαισθητοποίηση κοινού
– Εκστρατείες ενημέρωσης προς πολίτες: τι κάνετε όταν βλέπετε υπάλληλο καθαριότητας ή άλλης υπηρεσίας—σεβασμός, συνεργασία, όχι επιθετικότητα. – Δράσεις μέσω τοπικών ΜΜΕ και κοινωνικών δικτύων για προβολή της δράσης των εργαζομένων· να αναδειχθεί η σημασία και η προσφορά τους.
Παρακολούθηση και αξιολόγηση
– Καταγραφή όλων των περιστατικών βίας και παρενόχλησης με λεπτομέρεια: χρόνου, τόπου, είδους. – Τακτικές αναφορές και αξιολογήσεις με στόχο την ανατροφοδότηση και βελτίωση των μέτρων. – Συμμετοχή εργαζομένων στην αξιολόγηση των κινδύνων.
Εξορθολογισμός δρομολογίων
– Συχνά παρατηρούμε ότι τα δρομολόγια των δήμων δημιουργούν μεγάλα κυκλοφοριακά προβλήματα και εντάσσεις. Χρειάζονται επικαιροποίηση.
Το περιστατικό του Γκύζη, όπως και οι καταγγελίες για ξυλοδαρμούς εργαζομένων καθαριότητας, δεν μπορεί να θεωρούνται μεμονωμένες ιδιομορφίες. Αντιθέτως, δείχνουν μια δυσάρεστη τάση — η εργασία στο δημόσιο χώρο, ιδιαίτερα σε υπηρεσίες που είναι εκτεθειμένες στο κοινό και σε συνθήκες έντασης, να συνοδεύεται από κινδύνους που δεν αντιμετωπίζονται με σοβαρότητα.
Οι δήμοι, ως εργοδότες αλλά και ως φορείς τοπικής διοίκησης, έχουν ουσιαστική ευθύνη. Όχι μόνο ηθική, αλλά και θεσμική και νομική: να διασφαλίσουν ότι οι εργαζόμενοί τους μπορούν να εκτελούν τα καθήκοντά τους χωρίς φόβο για την σωματική τους ακεραιότητα, με αξιοπρέπεια και ασφάλεια.
Θα χρειαστεί συνδυασμός πολιτικών, πόρων, ευαισθητοποίησης του κοινού, και συνεχής παρακολούθηση για να μην περιμένουμε το επόμενο σοβαρό περιστατικό για να δράσουμε.
πηγή: myota
