Καταγγελίες και η ανάγκη προστασίας της ποιότητας του νερού στους Δήμους

Η διαχείριση του νερού στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης βρίσκεται εδώ και χρόνια σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Ανάγκες λειψυδρίας, γήρανση των υποδομών και ανυπαρξία ουσιαστικού ελέγχου οδηγούν πολλούς Δήμους σε πρόχειρες και επικίνδυνες παρεμβάσεις, οι οποίες μπορεί μεν να καλύπτουν προσωρινά τις ανάγκες υδροδότησης, ωστόσο σε αρκετές περιπτώσεις τίθενται σε κίνδυνο η ποιότητα του νερού και κατ’ επέκταση η δημόσια υγεία.

Με αφορμή την πρόσφατη καταγγελία του προέδρου του Συλλόγου Προστασίας Περιβάλλοντος Τήνου “Οι φίλοι του Πράσινου”, για έργα που εκτελούνται στην περιοχή της Αγίας Τριάδας – Γύρλας χωρίς πλήρεις περιβαλλοντικές μελέτες και ενδεχόμενη παραβίαση κανονισμών προστασίας πηγών, επανέρχεται στο προσκήνιο το μείζον θέμα της αυθαίρετης ή πρόχειρης διαχείρισης των υδάτινων πόρων από τους Δήμους, ειδικά σε περιόδους παρατεταμένης ξηρασίας.

Η Καταγγελία στην Τήνο

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του TinosToday.gr, στην Τήνο καταγράφεται προσπάθεια κατασκευής νέου υδραγωγείου στην Αγία Τριάδα – Γύρλα, περιοχή που είναι ιδιαίτερης περιβαλλοντικής σημασίας και αποτελεί παραδοσιακή πηγή ύδρευσης. Η παρέμβαση, όπως σημειώνει ο πρόεδρος, έγινε χωρίς ενημέρωση της κοινότητας και χωρίς δημόσια διαβούλευση, ενώ δεν έχει παρουσιαστεί κανενός είδους υδρογεωλογική ή περιβαλλοντική μελέτη για τις επιπτώσεις της παρέμβασης. Επιπλέον, υπογραμμίζει τον κίνδυνο επιμόλυνσης του νερού και διατάραξης της υφιστάμενης φυσικής ροής, γεγονός που θέτει σοβαρό ζήτημα υγειονομικής ασφάλειας και περιβαλλοντικής επιβάρυνσης.

Η πίεση της λειψυδρίας οδηγεί σε επικίνδυνες “λύσεις ανάγκης”

Η Τήνος δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας – ιδιαίτερα σε νησιωτικούς και ημιορεινούς δήμους – η παρατεταμένη λειψυδρία ωθεί τις τοπικές διοικήσεις να υλοποιούν έργα άντλησης ή υδρομάστευσης χωρίς να προηγούνται οι απαραίτητες μελέτες. Πρόχειρες σωληνώσεις, επεμβάσεις σε υδρομαστεύσεις, σύνδεση μη ελεγμένων γεωτρήσεων στο δίκτυο ύδρευσης ή χρήση νερών με αμφίβολα χαρακτηριστικά για πόσιμο νερό, συνιστούν συνηθισμένες πρακτικές.

Οι αποφάσεις αυτές λαμβάνονται πολλές φορές υπό το βάρος της πίεσης από τους πολίτες και της ανάγκης άμεσης εξυπηρέτησης αναγκών, χωρίς όμως να τηρούνται οι βασικές αρχές ορθής διαχείρισης και οι υποχρεώσεις του θεσμικού πλαισίου (Ν. 3199/2003, Οδηγία 2000/60/ΕΚ, ΚΥΑ περί υδάτινων σωμάτων, κανονισμοί ποιότητας πόσιμου νερού) και αναμορφώθηκε με τον νόμο 5037/2023.

Οι επιπτώσεις: Υγειονομικός κίνδυνος και απώλεια φυσικού κεφαλαίου

Η μη ελεγχόμενη άντληση ή διαχείριση του νερού οδηγεί σε:

• Κίνδυνο μόλυνσης του υδροφορέα, ειδικά σε περιοχές όπου υπάρχουν αποχετεύσεις, βοσκοτόπια ή χρήση φυτοφαρμάκων.
• Ανατροπή της φυσικής ισορροπίας των πηγών, με αποτέλεσμα την ερημοποίηση ή την εξάντληση αποθεμάτων.
• Εισχώρηση θαλασσινού νερού σε παράκτιους υδροφορείς, όταν οι γεωτρήσεις υπερβαίνουν την ανανεώσιμη παροχή.
• Παραβίαση του Συντάγματος και του Κώδικα Δημόσιας Υγείας, αφού κάθε υδατικό έργο οφείλει να ελέγχεται ως προς την ασφάλεια για τους πολίτες και το περιβάλλον.

Απουσία κεντρικού ελέγχου και πρόληψης

Παρά τις σχετικές οδηγίες του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και τις αρμοδιότητες των Διευθύνσεων Υδάτων των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, οι Δήμοι προχωρούν σε έργα χωρίς πλήρη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις. Οι έλεγχοι είναι ελλιπείς, οι ποινές ανύπαρκτες και οι ευθύνες συνήθως καταλήγουν σε αδιέξοδο, ιδιαίτερα όταν οι αποφάσεις παίρνονται από οικονομικές επιτροπές με fast track διαδικασίες.

Το νερό ως συλλογικό αγαθό – Η ανάγκη άμεσης θεσμικής παρέμβασης

Το περιστατικό στην Τήνο πρέπει να σημάνει συναγερμό. Το νερό δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως εργολαβικό αντικείμενο, αλλά ως συλλογικό αγαθό. Χρειάζονται:

• Εθνικές προδιαγραφές για υδρογεωλογικές μελέτες πριν από κάθε παρέμβαση.
• Πιστοποίηση ποιότητας και ανεξάρτητος έλεγχος κάθε φορά που συνδέεται νέα πηγή ή γεώτρηση στο δημοτικό δίκτυο.
• Σχέδια Διαχείρισης Λειψυδρίας με έμφαση στην πρόληψη και όχι στην πυροσβεστική αντιμετώπιση.
• Συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας στις αποφάσεις, με διαβούλευση και διαφάνεια.

Δείτε και τις απαντήσεις που έδωσε στις καταγγελίες ο Δήμαρχος της Τήνου

“Η αλήθεια είναι μία, μετρήσιμη, αποδεικνυόμενη και πολύ συγκεκριμένη, σε αντίθεση με τα μυθεύματα Ψάλτη :
– Η γεώτρηση της Γύρλας χρησιμοποιήθηκε μόνο για 20 ημέρες τον Αύγουστο 2024, αποκλειστικά και μόνο λόγω της κατεπείγουσας και έκτακτης ανάγκης, όταν παρουσίασε βλάβη η μονάδα αφαλάτωσης.
– Από τον Νοέμβριο του έτους 2024, το μοτέρ της γεώτρησης αυτής αφαιρέθηκε. Προχωρήσαμε σε συντήρηση και αποκατάσταση, και η γεώτρηση προβλέπεται να επαναλειτουργήσει μόνο ως εφεδρική επιλογή, και για την κάλυψη κατεπειγουσών αναγκών, και μόνον εφόσον παραστεί ανάγκη.
– Δεν προκύπτει, από τις συνεχώς διενεργούμενες μετρήσεις και δειγματοληψίες η παραμικρή ένδειξη υπεράντλησης ή εξάντλησης του υδροφόρου ορίζοντα, ούτε υπάρχει τεκμηριωμένη μελέτη που να επιβεβαιώνει όσα αναφέρθηκαν δημοσίως από τον ανωτέρω αναφερόμενο καταγγέλοντα.
– Το υδρευτικό δίκτυο της Τήνου λειτουργεί με σχέδιο, τεχνική επίβλεψη και υπευθυνότητα, κατά τέτοιο τρόπο ώστε να διασφαλίζεται η επάρκεια και η ποιότητα του νερού για όλους τους πολίτες και τους πολυάριθμους επισκέπτες του νησιού μας.”

πηγή: myota