Η Ελλάδα εισέρχεται πλέον σε μια περίοδο υδρολογικής πίεσης με χαρακτηριστικά διαρκούς κρίσης. Η λειψυδρία δεν αποτελεί μελλοντικό ενδεχόμενο αλλά παρούσα πραγματικότητα. Οι αρνητικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, η ανεπαρκής διαχείριση των υδατικών πόρων και η διαρκώς αυξανόμενη ζήτηση – ιδίως στους νησιωτικούς και τουριστικούς δήμους – καθιστούν αναγκαία την άμεση ενεργοποίηση όλων των επιπέδων διακυβέρνησης, με πρωτοβουλία στην πηγή: την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Η κλίμακα του προβλήματος
Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία από το World Resources Institute, η Ελλάδα κατατάσσεται πλέον στην 19η θέση παγκοσμίως σε επίπεδο κινδύνου ανεπάρκειας νερού. Η κατάσταση επιδεινώνεται σε περιοχές όπως:
• Αττική: Τα αποθέματα νερού επαρκούν οριακά για τα επόμενα 2,5 χρόνια.
• Θεσσαλία: Οι γεωτρήσεις φθάνουν σε οριακά βάθη, ενώ η γεωργική πίεση οδηγεί σε εξάντληση των αποθεμάτων.
• Νησιωτικοί Δήμοι: Οι Κυκλάδες, η ανατολική Κρήτη και τα Δωδεκάνησα εξαρτώνται από αφαλατώσεις ή υδροφόρες.
• Πελοπόννησος: Ποταμοί και φράγματα παρουσιάζουν μείωση παροχών έως και 40%.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση βρίσκεται στο προσκήνιο της διαχείρισης της κρίσης, καθώς είναι υπεύθυνη για τη λειτουργία των ΔΕΥΑ, των δικτύων άρδευσης και των υποδομών αποχέτευσης. Επιπλέον, οι Δήμοι διαχειρίζονται σημαντικό όγκο του αστικού και του τουριστικού υδάτινου αποτυπώματος.
Πρωτοβουλίες και μέτρα από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), αναγνωρίζοντας την κρισιμότητα της κατάστασης, έχει ανακοινώσει σειρά μέτρων που αφορούν άμεσα την Τοπική Αυτοδιοίκηση:
- Υποχρεωτική Ανακύκλωση «Γκρίζου Νερού»
Νομοσχέδιο προβλέπει την υποχρεωτική εγκατάσταση συστημάτων επαναχρησιμοποίησης νερού σε τουριστικά καταλύματα, αθλητικές εγκαταστάσεις και δημοτικές υποδομές. Το «γκρίζο νερό» από ντουζιέρες και νιπτήρες θα χρησιμοποιείται σε καζανάκια, καθαρισμούς και άρδευση κοινόχρηστων χώρων. - Ψηφιακή Παρακολούθηση Δικτύων
Επενδύσεις σε «έξυπνους» μετρητές, τηλεμετρία και απομακρυσμένη παρακολούθηση διαρροών σε δίκτυα ύδρευσης και άρδευσης. Η δράση χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και απαιτεί συνεργασία με τις ΔΕΥΑ. - Ενοποίηση και Εξυγίανση ΔΕΥΑ
Σχεδιάζεται θεσμική παρέμβαση για την ενοποίηση ΔΕΥΑ που αδυνατούν να επιτελέσουν το έργο τους λόγω μικρού μεγέθους ή ελλιπούς στελέχωσης. Η ενοποίηση θα ενισχύσει την τεχνική ικανότητα και τη χρηματοδοτική ωριμότητα των φορέων. - Ειδικό Πρόγραμμα Έργων Ύδρευσης και Αποθήκευσης
Δημιουργία εθνικού ταμείου υδάτων, το οποίο θα χρηματοδοτεί:
• Κατασκευή φραγμάτων και ταμιευτήρων.
• Αναβάθμιση υφιστάμενων αγωγών.
• Νέες μονάδες αφαλάτωσης σε νησιά.
• Υποδομές συλλογής και αποθήκευσης όμβριων σε σχολεία και κτίρια Δήμων. - Τοπικά Σχέδια Διαχείρισης Νερού
Προωθείται η υποχρεωτική εκπόνηση Τοπικών Σχεδίων Διαχείρισης Νερού από τους Δήμους, στο πρότυπο των Σχεδίων Φόρτισης ΕΔΑ. Τα σχέδια θα εντάσσονται στο νέο πλαίσιο της βιώσιμης διαχείρισης των φυσικών πόρων ανά λεκάνη απορροής.
Η Αυτοδιοίκηση στην πρώτη γραμμή
Η αντιμετώπιση της λειψυδρίας δεν είναι απλώς τεχνικό ή περιβαλλοντικό ζήτημα. Είναι θεσμική πρόκληση και ζήτημα κοινωνικής συνοχής. Οι Δήμοι καλούνται:
• Να καταγράψουν και να δημοσιοποιήσουν τις απώλειες στα δίκτυα ύδρευσης.
• Να θεσμοθετήσουν προγράμματα ενημέρωσης των πολιτών για την ορθολογική κατανάλωση.
• Να εφαρμόσουν μηχανισμούς παρακολούθησης κατανάλωσης ανά χρήστη (π.χ. έξυπνοι υδρομετρητές).
• Να ενισχύσουν τη διαδημοτική συνεργασία για κοινές υποδομές και συντήρηση των γεωτρήσεων.
Συμπερασματικά
Η λειψυδρία είναι ήδη εδώ και εξελίσσεται σε δομική απειλή για την ομαλή λειτουργία των Δήμων, την αγροτική παραγωγή, τον τουρισμό και τη δημόσια υγεία. Η Πολιτεία κινείται πλέον πιο συγκροτημένα, αλλά η Τοπική Αυτοδιοίκηση καλείται να λειτουργήσει ως επιταχυντής των λύσεων. Το στοίχημα για τη βιωσιμότητα του νερού θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό σε τοπικό επίπεδο.
πηγή: myota
