Νέα μελέτη εξετάζει πώς διαφορετικές μέθοδοι επεξεργασίας επηρεάζουν την ελευρωπαΐνη, την υδροξυτυροσόλη και άλλες πολύτιμες ουσίες της επιτραπέζιας ελιάς, ανοίγοντας δρόμους για πιο στοχευμένες μεθόδους επεξεργασίας.
Οι επιτραπέζιες ελιές αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της μεσογειακής διατροφής. Εκτός από τη χαρακτηριστική γεύση τους, περιέχουν πολυφαινόλες, φυσικές ουσίες που έχουν προσελκύσει το επιστημονικό ενδιαφέρον για τις αντιοξειδωτικές και άλλες βιολογικές τους ιδιότητες. Ωστόσο, η ποσότητα και η μορφή αυτών των συστατικών δεν παραμένουν αναλλοίωτες από τη συγκομιδή έως την κατανάλωση. Η επεξεργασία μπορεί να μεταβάλει ουσιαστικά τη σύστασή τους.
Αυτό ακριβώς διερεύνησε μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Food Chemistry. Ερευνητές από πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα της Γερμανίας εξέτασαν επιτραπέζιες ελιές της ιταλικής ποικιλίας Nocellara del Belice και συνέκριναν τέσσερις τεχνικές: τη θερμική επεξεργασία, την επεξεργασία με υψηλή πίεση, τα παλμικά ηλεκτρικά πεδία και το ψυχρό πλάσμα.
Τέσσερις διαφορετικές τεχνικές
Η θερμική επεξεργασία πραγματοποιήθηκε στους 80 °C για 10 λεπτά και χρησιμοποιήθηκε ως μέθοδος αναφοράς. Η επεξεργασία υψηλής πίεσης ασκεί έντονη πίεση στο τρόφιμο, ενώ τα παλμικά ηλεκτρικά πεδία χρησιμοποιούν σύντομους ηλεκτρικούς παλμούς που επηρεάζουν τις κυτταρικές μεμβράνες. Το ψυχρό πλάσμα αξιοποιεί ενεργά σωματίδια και δραστικές χημικές μορφές, χωρίς να απαιτεί τις υψηλές θερμοκρασίες της συμβατικής θέρμανσης.
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν προηγμένες αναλυτικές τεχνικές για να καταγράψουν τις μεταβολές συγκεκριμένων πολυφαινολών, όπως η ελευρωπαΐνη, η υδροξυτυροσόλη και η τυροσόλη. Το βασικό συμπέρασμα ήταν ότι το είδος της τεχνολογίας επεξεργασίας επηρέαζε τη φαινολική σύσταση περισσότερο από τις επιμέρους ρυθμίσεις της κάθε μεθόδου.
Τί έδειξαν τα αποτελέσματα
Η θερμική επεξεργασία, η υψηλή πίεση και τα παλμικά ηλεκτρικά πεδία προκάλεσαν σημαντικές μεταβολές. Η ελευρωπαΐνη, μια από τις χαρακτηριστικές πολυφαινόλες της ελιάς που συνδέεται και με την πικρή γεύση της, μειώθηκε έως και 80% σε ορισμένες συνθήκες επεξεργασίας.
Παράλληλα, παρατηρήθηκε αύξηση απλούστερων φαινολικών ενώσεων. Με τη θερμική επεξεργασία η τυροσόλη αυξήθηκε έως και τρεις φορές σε σχέση με τις μη επεξεργασμένες ελιές. Με την υψηλή πίεση και τα παλμικά ηλεκτρικά πεδία, η υδροξυτυροσόλη και η τυροσόλη παρουσίασαν αυξήσεις έως και 2,5 φορές. Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι ορισμένες πιο σύνθετες πολυφαινόλες διασπώνται ή μετατρέπονται σε απλούστερες μορφές κατά την επεξεργασία.
Οι μεταβολές εξαρτήθηκαν επίσης από την ένταση της επεξεργασίας. Στην υψηλή πίεση, μεγαλύτερες πιέσεις και χρόνοι συνδέθηκαν με εντονότερες διαφοροποιήσεις. Αντίθετα, στα παλμικά ηλεκτρικά πεδία οι επιδράσεις ήταν πιο ανομοιόμορφες και εξαρτήθηκαν από τη συγκεκριμένη φαινολική ουσία.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι ελιές αποκτούν συνολικά περισσότερες πολυφαινόλες ή ότι γίνονται αυτομάτως πιο ωφέλιμες. Σημαίνει κυρίως ότι αλλάζει το «μείγμα» των φαινολικών ουσιών που περιέχουν. Η διατροφική σημασία αυτών των μεταβολών χρειάζεται ξεχωριστή διερεύνηση.
Η ιδιαίτερη περίπτωση του ψυχρού πλάσματος
Στα βασικά πειράματα, το ψυχρό πλάσμα επέφερε σχετικά μικρές αλλαγές στη φαινολική σύσταση. Υπό συνθήκες χαμηλής υγρασίας, οι πολυφαινόλες που ποσοτικοποιήθηκαν αυξήθηκαν κατά περίπου 20% κατά μέσο όρο, ενώ το συνολικό προφίλ παρέμεινε πιο κοντά σε εκείνο των μη επεξεργασμένων δειγμάτων.
Υπάρχει, όμως, μια κρίσιμη λεπτομέρεια: τα συγκεκριμένα πειράματα έγιναν κυρίως σε αποξηραμένη, απολιπασμένη σκόνη ελιάς και όχι σε ολόκληρες ελιές. Σε πρόσθετη δοκιμή με ακέραιους καρπούς, το ψυχρό πλάσμα οδήγησε σε διαφορετικά αποτελέσματα: η ελευρωπαΐνη, η υδροξυτυροσόλη και η τυροσόλη μειώθηκαν, ενώ άλλες ουσίες, αυξήθηκαν. Επομένως, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η τεχνολογία διατηρεί πάντοτε αμετάβλητες τις πολυφαινόλες.
Τί σημαίνουν για το μέλλον της επιτραπέζιας ελιάς
Η μελέτη δείχνει ότι οι τεχνολογίες επεξεργασίας δεν λειτουργούν όλες με τον ίδιο τρόπο. Κάποιες μπορούν να ευνοήσουν τη μετατροπή της ελευρωπαΐνης σε άλλες φαινολικές ουσίες, κάτι που ενδέχεται να έχει ενδιαφέρον για τη μείωση της πικρής γεύσης. Άλλες, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, φαίνεται να διατηρούν καλύτερα την αρχική σύσταση.
Πρόκειται, ωστόσο, για εργαστηριακή έρευνα στη χημική σύσταση και όχι για κλινική μελέτη. Δεν αποδείχθηκε ότι κάποια μέθοδος προσφέρει μεγαλύτερο όφελος στην ανθρώπινη υγεία ούτε αξιολογήθηκε συνολικά η αποδοχή των προϊόντων από καταναλωτές. Πριν εφαρμοστούν ευρύτερα αυτές οι τεχνικές, χρειάζεται να εξεταστούν επίσης η ασφάλεια, η γεύση και η πρακτική τους καταλληλότητα.
Το ουσιαστικό μήνυμα είναι ότι: Η επεξεργασία της επιτραπέζιας ελιάς δεν επηρεάζει μόνο τη συντήρηση και τη γεύση της, αλλά και τη σύσταση των πολύτιμων πολυφαινολών της.
Επιστημονική πηγή: Djahandideh J. et al. (2026). Effects of non-thermal techniques on polyphenols in table olives (cv. Nocellara del Belice). Food Chemistry, 528, 150792. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2026.150792
Γράφει η Μαρία Ντετοπούλου
πηγή: olivenews
