Ανάλογα με την τιμή αγοράς του ελαιόκαρπου και τη βιομηχανική του απόδοση σε ελαιόλαδο το κόστος του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου κυμαίνεται μεταξύ 3,87 και 11,80 ευρώ ανά κιλό
Η απάντηση στο ερώτημα πόσο είναι το πραγματικό κόστος παραγωγής του ελαιολάδου (και αντίστοιχα της επιτραπέζιας ελιάς) είναι καθοριστικής σημασίας για πολλούς λόγους, ειδικά σε εποχές κρίσης όπως αυτή που διανύουμε σήμερα. Αν πράγματι το κόστος είναι μεγαλύτερο από την τιμή παραγωγού αυτό αποτελεί σήμα κινδύνου SOS για την άμεση λήψη μέτρων ελαϊκής πολιτικής, υποθέτοντας πως η βιωσιμότητα της ελαιοκαλλιέργειας αποτελεί πραγματική δέσμευση.
Φυσικά, το κοστολόγιο θα πρέπει να ξεκινάει από τον ελαιώνα, να συνεχίζει σε όλα τα στάδια μέχρι και το τελικό προϊόν στα ράφια των σούπερ μάρκετ ώστε να μπορούμε να ανιχνεύουμε με αρκετή βεβαιότητα περιπτώσεις αθέμιτου ανταγωνισμού και μη ορθών εμπορικών πρακτικών σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα αξίας. Επίσης, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι επειδή το ελαιόλαδο (και οι επιτραπέζιες ελιές) είναι φυσικά και όχι βιομηχανικά προϊόντα γιαυτό και το κοστολόγιο εξαρτάται από μια σειρά από παράγοντες (π.χ. ξηρικά ή ποτιστικά, πεδινά ή ημιορεινά κ.λπ.) , όπως επίσης μεταβλητών, π.χ. η ποσότητα παραγωγής. Έχοντας συντονίσει -άλλωστε αυτή είναι μια εργασία αρμοδιότητας αγροτικής οικονομίας- δύο κοστολόγια για το ελαιόλαδο και αντίστοιχα δύο για την επιτραπέζια ελιά, ένα επί προγραμμάτων ΟΕΦ της συνεταιριστικής ΕΛΑΙΟΥΡΓΙΚΗΣ και ένα για τη μελέτη «Ελαιοκομία της Ηπείρου», αυτό που χωρίς καμία αμφιβολία διαπιστώναμε ήταν οι τεράστιες αποκλίσεις από χρονιά σε χρονιά και ανάλογα με τον τύπο της ελαιοκαλλιέργειας.
Φέτος το ερώτημα έχει «υπαρξιακές διαστάσεις» λόγω της συνεχιζόμενης υποχώρησης των τιμών παραγωγού. Από την Ισπανία -που πάντοτε είναι πιο προχωρημένη στα στατιστικά της- έχουμε ήδη τις εξής πρόσφατες μετρήσεις:
– Αυξήθηκε 57% το κόστος παραγωγής, ζημιογόνο το 75% των ισπανικών ελαιώνων , πράγμα που σημαίνει ότι ανάλογα με τον τύπο της ελαιοκομικής εκμετάλλευσης κυμαίνεται από 3,08 έως 5,31 €/κιλό
– Τρία ευρώ το κιλό είναι το κόστος παραγωγής ελαιολάδου στις ισπανικές υπέρπυκνες φυτεύσεις και
– Από 0,71 έως 1,23€/κιλό το κόστος επιτραπέζιας ελιάς στο τελάρο στην Ισπανία
και την περσινή 3,5 € το κόστος παραγωγής ελαιολάδου στη Χαέν
Πάμε τώρα στην Ιταλία σύμφωνα με άρθρο του Teatro Naturale: https://www.teatronaturale.it/strettamente-tecnico/l-arca-olearia/49760-quanto-costa-produrre-un-chilo-di-olio-extravergine-di-oliva-nel-2026-dalla-frangitura-al-prezzo-delle-olive-i-conti-che-no. Εδώ θα πρέπει να λάβουμε υπόψη την ιταλική ιδιαιτερότητα, ότι το ελαιοτριβείο αγοράζει τον ελαιόκαρπο από τον ελαιοκαλλιεργητή και αποκτά τον πλήρη έλεγχο του προϊόντος.
Μια ανάλυση για την περίοδο 2026/27, με διαφορετικά σενάρια απόδοσης ελιές:ελαιόλαδο, και της τιμής της ελιάς, μας επιτρέπει να εκτιμήσουμε πόσο μπορεί να κοστίσει η απόκτηση ενός κιλού εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου πριν από την εμφιάλωση, την εμπορία και το περιθώριο κέρδους της εταιρείας.
Με το κόστος άλεσης να ξεκινά από 0,18 ευρώ ανά κιλό, το βιομηχανικό κόστος του ελαιολάδου ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με την τιμή των ελιών και τη βιομηχανική απόδοση ελιές:ελαιόλαδο. Με τις ελιές να κοστίζουν μεταξύ 0,40 και 1,0 ευρώ ανά κιλό και τις αποδόσεις μεταξύ 10 και 15%, το κόστος του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου κυμαίνεται μεταξύ 3,87 και 11,80 ευρώ ανά κιλό . Μια ανάλυση των οικονομικών σεναρίων για την καμπάνια ελαιολάδου 2026/27 είναι χρήσιμη για τους ελαιοτριβείς και τους ελαιοκαλλιεργητές για να αξιολογήσουν τη βιωσιμότητα των αγορών τους.
Η ανάλυση κόστους του 2026 δείχνει ότι η τιμή του ελαιόκαρπου και η απόδοση σε λάδι είναι οι δύο μεταβλητές που καθορίζουν περισσότερο το βιομηχανικό κόστος του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου . Τελικά η έκθλιψη μπορεί να κοστίσει από λιγότερο από ένα ευρώ έως πάνω από τρία ευρώ ανά κιλό λαδιού, ανάλογα με την τιμή των ελιών και την απόδοση.
Ας ξεκινήσουμε με ένα συγκεκριμένο οικονομικό δεδομένο, δηλαδή την τιμή του νέου ελαιολάδου που αγοράζεται ή πρόκειται να παραχθεί, με παράδοση στις αρχές Νοεμβρίου: οι τιμές κυμαίνονται από ένα χαμηλό 4,7 ευρώ/κιλό στην Απουλία, με μέσο όρο 5,5-6 ευρώ/κιλό, έως ένα υψηλό 12 ευρώ/κιλό στη Σικελία, με το δυτικό τμήμα να έχει τις χαμηλότερες τιμές γύρω στα 8-9 ευρώ/κιλό, φτάνοντας τα 14-16 ευρώ/κιλό στο κέντρο-βόρειο τμήμα.
Για να τυποποιήσουμε τους υπολογισμούς όσο το δυνατόν περισσότερο, επιλέξαμε να βασίσουμε την ανάλυσή μας σε ένα μέσο κόστος έκθλιψης 18€ ανά εκατόκιλο ελιών, γνωρίζοντας ότι το κόστος κυμαίνεται από 16€ έως 25€ ανά εκατόκιλο ανάλογα με την περιοχή και την προσφερόμενη υπηρεσία.
Ο υπολογισμός περιλαμβάνει μόνο την αγορά και την έκθλιψη ελιών, εξαιρουμένων των περιπτώσεων πρόσθετων υπηρεσιών συγκομιδής, μεταφοράς, αποθήκευσης, φιλτραρίσματος και συσκευασίας.
Το κόστος της έκθλιψης και η βιωσιμότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας
Για μια πλήρη αξιολόγηση της κερδοφορίας, είναι απαραίτητο να προστεθούν στο βιομηχανικό κόστος το κόστος συγκομιδής και μεταφοράς, το αγρονομικό κόστος και το κόστος αποθήκευσης και συσκευασίας.
Στην περίπτωση ενός ελαιοτριβείου που αγοράζει ελιές, είναι επίσης απαραίτητο να ληφθεί υπόψη ο κίνδυνος διακυμάνσεων στην απόδοση και την τιμή πώλησης του ελαιολάδου.
Το πιο σημαντικό εύρημα είναι ότι, με κόστος άλεσης 0,18 ευρώ ανά κιλό, το βιομηχανικό κόστος μπορεί να είναι μικρότερο από 4 ευρώ/κιλό μόνο στο πιο ευνοϊκό σενάριο που εξετάζεται: ελαιόκαρπος αγορασμένος στα 40 ευρώ/100 κιλά και απόδοση 15%. Όταν η τιμή των ελιών ανέβει στα 100 ευρώ/100 κιλά, το κόστος δεν πέφτει κάτω από τα 7,87 ευρώ/κιλό, ακόμη και με την υψηλότερη απόδοση.
Για τους ελαιοκαλλιεργητές και τους ελαιοτριβείς, επομένως, η παρακολούθηση των πραγματικών αποδόσεων, η διασφάλιση της διαφάνειας του κόστους άλεσης και η ακριβής αξιολόγηση των τιμών αγοράς ελιάς είναι απαραίτητες για να αποφευχθεί η μετατροπή μιας αποδοτικής ελαιοκομικής εσοδείας σε οικονομική ζημία.
Γράφει ο Βασίλης Ζαμπούνης
πηγή: olivenews
