Ενίσχυση μέχρι 80% του πρόσθετου κόστους για λιπάσματα φέρνει η ΕΕ
Ένα νέο εργαλείο παρέμβασης, μέσω του οποίου τα κράτη μέλη θα μπορούν να χορηγούν προσωρινή ενίσχυση ρευστότητας στους παραγωγούς που έχουν επιβαρυνθεί από τις ανατιμήσεις των λιπασμάτων, εισάγει η ΕΕ. Η ενίσχυση θα καλύπτει μέρος του πρόσθετου κόστους που προέκυψε από τις εξελίξεις στις αγορές μετά την 1η Μαρτίου 2026 και αποδίδονται στις επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Για την Ελλάδα, το ανώτατο ποσό που θα μπορούσε να κινητοποιηθεί το 2026 φτάνει τα 55,1 εκατ. ευρώ, εφόσον αξιοποιηθούν πλήρως οι διαθέσιμοι ευρωπαϊκοί πόροι και η μέγιστη επιτρεπόμενη εθνική συγχρηματοδότηση.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την πρόταση, η Ελλάδα διαθέτει ανώτατο κονδύλι ύψους 73,46 εκατ. ευρώ για το οικονομικό έτος 2026 στο πλαίσιο του νέου μηχανισμού κρίσεων της ΚΑΠ. Ωστόσο, μόνο το 25% αυτού του ποσού μπορεί να διατεθεί για τη στήριξη που αφορά τις αυξήσεις στις τιμές των λιπασμάτων. Αυτό σημαίνει ότι η κοινοτική συνεισφορά για το συγκεκριμένο μέτρο δεν μπορεί να ξεπεράσει τα 18,36 εκατ. ευρώ το 2026.
Η πρόταση επιτρέπει παράλληλα στα κράτη μέλη να προσθέσουν εθνικούς πόρους έως και 200% της κοινοτικής χρηματοδότησης. Στην περίπτωση της Ελλάδας, αυτό μεταφράζεται σε δυνατότητα διάθεσης επιπλέον 36,73 εκατ. ευρώ από εθνικούς πόρους. Έτσι, το συνολικό ύψος της ενίσχυσης που θα μπορούσε να καταβληθεί στους παραγωγούς ανέρχεται σε περίπου 55,09 εκατ. ευρώ για το 2026.
Από 50 έως 80% του πρόσθετου κόστους θα καλύπτει η ενίσχυση
Η ενίσχυση θα καλύπτει έως το 50% του πρόσθετου κόστους των λιπασμάτων που προέκυψε μετά την 1η Μαρτίου 2026. Το ποσοστό αυτό μπορεί να αυξηθεί έως το 80% για αγρότες που συμμετέχουν σε περιβαλλοντικά ή κλιματικά μέτρα της ΚΑΠ και εφαρμόζουν δεσμεύσεις για τη μείωση της χρήσης λιπασμάτων.
Η αποζημίωση θα μπορεί να υπολογίζεται είτε με βάση ένα κατ’ αποκοπή ποσό ανά στρέμμα καλλιέργειας, ανάλογα με τη μέση κατανάλωση λιπασμάτων κάθε τομέα παραγωγής, είτε με βάση τα πραγματικά έξοδα που πραγματοποίησε κάθε δικαιούχος για την αγορά λιπασμάτων. Για τον υπολογισμό του πρόσθετου κόστους, τα κράτη μέλη θα συγκρίνουν τις τιμές που επικρατούσαν πριν από την κρίση με τις τιμές που διαμορφώθηκαν μετά την 1η Μαρτίου 2026.
Όλες οι πληρωμές θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί έως τις 30 Ιουνίου 2027, ενώ τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι δεν θα υπάρξει υπεραντιστάθμιση μέσω συνδυασμού της συγκεκριμένης ενίσχυσης με άλλα εθνικά ή ευρωπαϊκά μέτρα στήριξης.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την Ελλάδα καθώς έχει προβλεφθεί έκτακτη κρατική κρατική στήριξη, η οποία αφορά το χρονικό διάστημα Μάρτιος-Αύγουστος 2026.
Σημειώνεται πως τα ποσά μέσω της ΚΑΠ είναι ανεξάρτητα από τα 540 εκατ. ευρώ του Αποθεματικού Κρίσης.
Έως 472 εκατ. μεταφορά πόρων από άμεσες στα Προγράμματα
Ακόμη μία «ευκολία» που παρέχει η Κομισιόν στα κράτη-μέλη είναι η δυνατότητα να μεταφέρουν ποσά από και προς τις άμεσες ενισχύσεις για το έτος όμως του 2027. Συγκεκριμένα οι ελληνικές αρχές θα μπορούν είτε να μεταφέρουν έως 139.238.400 ευρώ από τα Προγράμματα στις άμεσες ενισχύσεις, είτε 472.915.011 ευρώ για το αντίστροφο. Η χώρα μας αναμένεται να αξιοποιήσει μάλλον τη δυνατότητα για μεταφορά πόρων από τις άμεσες ενισχύσεις στα Προγράμματα και όχι το αντίστροφο, καθώς εκεί φαίνεται να βρίσκονται οι περισσότερες ανάγκες λόγω των έκτακτων ενισχύσεων που θέλει να δώσει.
Παράλληλα τον προϋπολογισμό των Προγραμμάτων Αγροτικής Ανάπτυξης πιέζουν οι παλιές υποχρεώσεις, ενώ από τις άμεσες ενισχύσεις προκύπτουν συχνά «ρέστα» Αναλυτικά η τροποποίηση αναφέρει της ΚΑΠ αναφέρει: Τα κράτη μέλη μπορούν, το αργότερο έως τις 31 Αυγούστου 2026, να αποφασίσουν να αυξήσουν ή να μειώσουν τα κονδύλια που τους έχουν κατανεμηθεί για τις άμεσες ενισχύσεις, όπως αυτά ορίζονται στα Παραρτήματα V και IX, για το ημερολογιακό έτος 2027, κατά ποσό που δεν υπερβαίνει το αντίστοιχο ποσό αύξησης ή μείωσης που καθορίζεται για κάθε κράτος μέλος στο Παράρτημα XVI, στο πλαίσιο αιτήματος στρατηγικής τροποποίησης των Στρατηγικών Σχεδίων της ΚΑΠ που αναφέρονται στο άρθρο 119.
Γράφει ο Γιώργος Κοντονής
