Η ελληνική θέση για την οργανοληπτική αξιολόγηση των οριακών παρθένων ελαιολάδων

Η Έφη Χριστοπούλου, χημικός, εμπειρογνώμονας της ΕΕ και του Δ.Σ.Ε, αναγνωρισμένη panel leader του Δ.Σ.Ε. μέλος της 4Ε, επεξηγεί την πρόσφατη παρέμβαση του Ισπανικού Υπουργείου Οικονομίας, Εμπορίου και Επιχειρήσεων στα αρμόδια όργανα της ΕΕ σχετικά με την οργανοληπτική αξιολόγηση ελαιολάδων

Λαμβάνοντας υπόψη την παρουσίαση στις 03-02-2026 του Ισπανικού Υπουργείου Οικονομίας, Εμπορίου και Επιχειρήσεων στα αρμόδια όργανα της ΕΕ, θα ήθελα να εκφράσω κάποια σχόλια πιστεύοντας ότι θα διευκολύνω στην ορθή κατανόηση των αναφερομένων στην παρουσίαση.

Το ζήτημα των οριακών δειγμάτων είναι ένα πολύ σημαντικό ζήτημα για την οργανοληπτική μέθοδο και έχει συνέπειες τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τους πωλητές-αγοραστές παρθένων ελαιολάδων.

Τί είναι τα οριακά παρθένα ελαιόλαδα;

Πριν προχωρήσουμε στον ορισμό των οριακών παρθένων ελαιολάδων, θα πρέπει να παρουσιαστούν περιληπτικά οι βασικές αρχές της οργανοληπτικής μεθόδου.

Είναι γνωστό ότι η οργανοληπτική αξιολόγηση των παρθένων ελαιολάδων πραγματοποιείται σύμφωνα με την μέθοδο του Δ.Σ.Ε. (Διεθνές Συμβούλιο Ελαιοκομίας) IOC/T.20/Doc. No 15.

Η μέθοδος αυτή εφαρμόζεται μόνο στα παρθένα ελαιόλαδα για την κατάταξη και επισήμανσή τους με βάση την διάμεση τιμή του ελαττώματος που γίνεται αντιληπτό με την μεγαλύτερη ένταση και την παρουσία ή όχι του φρουτώδους, που προσδιορίζονται από ομάδα δοκιμαστών (8-12) οι οποίοι επιλέγονται, εκπαιδεύονται και ελέγχονται ως ομάδα.

Κατηγορίες παρθένου ελαιολάδου όσον αφορά τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά (Κατ΄εξουσιοδότηση Κανονισμός (ΕΕ) 2022/2104 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι)

Σύμφωνα με τα ανωτέρω :

• Για να καταταχθεί ένα δείγμα στην κατηγορία του εξαιρετικού παρθένου πρέπει να γίνει αντιληπτό οπωσδήποτε το φρουτώδες και να μην παρουσιάζει κανένα ελάττωμα.
• Για να καταταχθεί ένα δείγμα στην κατηγορία του παρθένου πρέπει να γίνει αντιληπτό οπωσδήποτε το φρουτώδες και ελάττωμα μικρότερο ή ίσο του 3,5.
• Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις το δείγμα κατατάσσεται στην κατηγορία του μειονεκτικού ελαιολάδου, δεν είναι βρώσιμο και παίρνει τον δρόμο για την ραφιναρία.

Τα αποτελέσματα που δίδονται από κάθε δοκιμαστή υφίστανται στατιστική επεξεργασία  με σκοπό τον στατιστικό υπολογισμό ορισμένων παραμέτρων απαραιτήτων για την τελική κατάταξη των δειγμάτων:

• της διαμέσου τιμής (me) των εντάσεων των αντιλαμβανόμενων χαρακτηριστικών,
• της ανθεκτικής τυπικής απόκλισης (s),
• του ανθεκτικού συντελεστή διακύμανσης (CVR%), και
• των ορίων εμπιστοσύνης (C.I).                                                                                     

Σημειώνεται ότι η τιμή του ανθεκτικού συντελεστή διακύμανσης (CVR%) για τις ιδιότητες που καθορίζουν την κατάταξη (διάμεση τιμή ελαττώματος με τη μεγαλύτερη ένταση και διάμεση τιμή φρουτώδους) δεν πρέπει να υπερβαίνει το 20,0 %.

Σε αντίθετη περίπτωση, ο επικεφαλής της ομάδας οφείλει να επαναλάβει την αξιολόγηση του συγκεκριμένου δείγματος σε άλλη συνεδρία γευσιγνωστικής δοκιμασίας.

Κατά την εφαρμογή λοιπόν της οργανοληπτικής μεθόδου προκύπτουν κάποιες περιπτώσεις όπου οι τιμές των οργανοληπτικών χαρακτηριστικών ορισμένων παρθένων ελαιολάδων δεν μπορούν να υπολογισθούν ή είναι πλησίον των νομοθετικών ορίων και η κατάταξη των δειγμάτων αυτών παρουσιάζει δυσκολίες. Αυτά τα δείγματα είναι τα Οριακά Παρθένα Ελαιόλαδα.

Τα οριακά παρθένα ελαιόλαδα είναι 2 κατηγοριών.

1. οριακά εξαιρετικά παρθένα ελαιόλαδα-παρθένα ελαιόλαδα (EVOO → VOO)
2. οριακά παρθένα ελαιόλαδα-μειονεκτικά ελαιόλαδα (VOO → LOO)

Α). Οριακά Εξαιρετικά Παρθένα -Παρθένα Ελαιόλαδα (EVOO → VOO)

Η κατηγορία αυτή είναι η συνηθέστερη και προβληματίζει τα οργανοληπτικά εργαστήρια, δεδομένου ότι η κατάταξη ενός δείγματος σε EVOO ή VOO έχει μεγάλη σημασία και για τον καταναλωτή και για τον κάτοχο του δείγματος.  

Στην κατηγορία αυτή υπάγονται τα δείγματα παρθένου ελαιόλαδου για τα οποία

1η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ: Όλοι οι δοκιμαστές εντοπίζουν ελάττωμα αλλά με διαφορετικό όνομα και συνεπώς όλες οι διάμεσες τιμές των ελαττωμάτων είναι ίσες με 0. Όταν πραγματοποιείται μια δεύτερη ανάλυση, τις περισσότερες φορές το αποτέλεσμα δεν είναι σαφέστερο και το δείγμα ταξινομείται ως EVOO ενώ είναι ελαττωματικό. Δηλαδή έχουμε μη ορθή κατάταξη του δείγματος.

2η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ:   4-5 δοκιμαστές (από την ομάδα των 8) εντοπίζουν ελάττωμα με το ίδιο όνομα. Στην περίπτωση αυτή η διάμεσος τιμή του ελαττώματος είναι διαφορετική από το 0, αλλά ο ανθεκτικός συντελεστής διακύμανσης (CVR%) είναι υψηλότερος από 20%. Δηλαδή έχουμε μη αποδεκτό αποτέλεσμα και επομένως πρέπει να πραγματοποιήσουμε μια δεύτερη ανάλυση για να βελτιώσουμε τα αποτελέσματα. Σε όλες τις περιπτώσεις (ανεξάρτητα από την τιμή της έντασης) όπου μόνο 5 στους 8 δοκιμαστές έχουν εντοπίσει κάποιο ελάττωμα με το ίδιο όνομα οι τιμές του CVR% είναι > 20,0. Αλλά η περίπτωση επίτευξης μιας τέτοιας τιμής (≤20,0) είναι πιο δύσκολη σε χαμηλές εντάσεις. Υπάρχει περίπτωση όπου ενώ 6 στους 8 δοκιμαστές έχουν εντοπίσει κάποιο ελάττωμα χαμηλής έντασης, το CVR% είναι >20,0. Δηλαδή έχουμε μη αποδεκτό αποτέλεσμα.

3η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ: 4-5 δοκιμαστές (από την ομάδα των 8) εντοπίζουν ελάττωμα με διαφορετικό όνομα. Στην περίπτωση αυτή οι διάμεσες τιμές των ελαττωμάτων είναι ίσες με 0 και το δείγμα ταξινομείται ως EVOO ενώ είναι ελαττωματικό. Δηλαδή έχουμε πάλι μη ορθή κατάταξη του δείγματος.

Όλες οι ανωτέρω περιπτώσεις θεωρούνται οριακά εξαιρετικά παρθένα-παρθένα ελαιόλαδα (EVOO → VOO).

Στις ανωτέρω περιπτώσεις, θα πρέπει να αναφερθεί και η κατωτέρω περίπτωση

4η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ: 2-3 δοκιμαστές (από την ομάδα των 8) εντοπίζουν ελάττωμα με το ίδιο ή διαφορετικό όνομα. Στην περίπτωση αυτή οι διάμεσες τιμές των ελαττωμάτων είναι ίσες με 0 και το δείγμα ταξινομείται ως EVOO ενώ υπάρχουν αμφιβολίες για την ύπαρξη ή όχι ελαττώματος.

Β). Οριακά Παρθένα Ελαιόλαδα-Μειονεκτικά Ελαιόλαδα (Voo → Loo)

Εκτός των ανωτέρω περιπτώσεων, υπάρχουν και δείγματα που είναι οριακά μεταξύ των κατηγοριών παρθένου ελαιολάδου και μειονεκτικού ελαιολάδου (VOO → LOO).

Στις περιπτώσεις αυτές μερικοί δοκιμαστές ανιχνεύουν φρουτώδες αλλά ο ανθεκτικός συντελεστής διακύμανσης (CVR%) είναι υψηλότερος από 20,0 και αξιολογούν το ελάττωμα με τιμή μικρότερη από 3.5 και άλλοι αξιολογούν το ελάττωμα με τιμή μεγαλύτερη από 3.5. Επίσης περιπτώσεις όπου 3 ή 4 δοκιμαστές ανιχνεύουν φρουτώδες και συνεπώς η διάμεση τιμή φρουτώδους είναι 0.0 ενώ η διάμεση τιμή ελαττώματος μικρότερη του 3.5.

Προτάσεις για την αντιμετώπισή των οριακών δειγμάτων

Επειδή λοιπόν το θέμα των οριακών παρθένων ελαιολάδων είναι ένα ζήτημα που απασχολεί όλα τα οργανοληπτικά εργαστήρια, το Δ.Σ.Ε. δημιούργησε μια ηλεκτρονική ομάδα εργασίας για να εξετάσει το θέμα αυτό. Οι εργασίες αυτής της ομάδας ξεκίνησαν το 2021. Πολλές προτάσεις έγιναν από τους συμμετέχοντες, ακολούθησαν πολλές συζητήσεις και βρισκόμαστε στο στάδιο των τελικών αποφάσεων.

Τα αναφερόμενα στην παρουσίαση του ΙΣΠΑΝΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ, ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ στα αρμόδια όργανα της ΕΕ, περιλαμβάνουν μέρος των προτάσεων για την επίλυση του θέματος των οριακών παρθένων ελαιολάδων και επομένως για την εναρμόνιση όλων των οργανοληπτικών ομάδων.

Α). Οριακά Εξαιρετικά Παρθένα -Παρθένα Ελαιόλαδα (EVOO → VOO)

Πρόταση 1η: Όταν ένα ελάττωμα είναι χαμηλής έντασης και οι δοκιμαστές αναγνωρίζουν το ελαιόλαδο ως ελαττωματικό αλλά διαφέρουν ως προς το όνομα του ελαττώματος, ο επικεφαλής της ομάδας μπορεί να πραγματοποιήσει μεταφορά της μεγαλύτερης έντασης του ελαττώματος που δόθηκε  από κάθε δοκιμαστή σε μια νέα στήλη και να υπολογίσει τη διάμεση τιμή του ελαττώματος, προκειμένου να ταξινομήσει το λάδι.

Αυτή η μεταφορά θα γίνει αποδεκτή μόνο όταν η υπολογισμένη νέα διάμεση τιμή για το ελάττωμα είναι max 1.4 και τουλάχιστον το 75% των δοκιμαστών έχουν βαθμολογήσει κάποιο ελάττωμα με εντάσεις < 1.7.

Με τον τρόπο αυτό αντιμετωπίζεται η 1η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ όπου όλοι οι δοκιμαστές εντοπίζουν ελάττωμα αλλά με διαφορετικό όνομα και συνεπώς όλες οι διάμεσες τιμές των ελαττωμάτων είναι ίσες με 0. Με την εφαρμογή αυτής της πρότασης, το δείγμα ταξινομείται ορθά ως VOO διότι είναι ελαττωματικό.

Η πρόταση για δημιουργία μιας νέας στήλης για την μεταφορά των εντάσεων όλων των δοκιμαστών έχει συζητηθεί εκτενώς στις συναντήσεις των panel leaders στο Δ.Σ.Ε. και έχει γίνει αποδεκτή. Η μετακίνηση όλων των ελαττωμάτων στην ίδια στήλη δεν αποτελεί ιδιαίτερο πρόβλημα, επειδή πρόκειται για τα ελαττώματα. Η ταξινόμηση ενός δείγματος δεν βασίζεται στο όνομα του ελαττώματος, αλλά στη διάμεση τιμή του επικρατέστερου ελαττώματος. Φυσικά, με την πρόταση αυτή δεν προσδιορίζεται το όνομα του ελαττώματος, αλλά εξασφαλίζεται η σωστή ταξινόμηση του δείγματος. Εξάλλου, αυτή η πρόταση εφαρμόζεται ήδη στα οργανοληπτικά εργαστήρια, δηλαδή όταν οι δοκιμαστές έχουν εντοπίσει διαφορετικό όνομα ελαττώματος, μετά από συζήτηση με τους δοκιμαστές, συμφωνείται το όνομα του ελαττώματος και οι εντάσεις ελαττώματος τοποθεντούνται στην ίδια στήλη.

Αυτό όμως που χρήζει περαιτέρω εξέταση από την ομάδα των panel leaders είναι η διατύπωση: Αυτή η μεταφορά θα γίνει αποδεκτή μόνο όταν η υπολογισμένη νέα διάμεση τιμή για το ελάττωμα είναι max 1.4 και τουλάχιστον το 75% των δοκιμαστών έχουν βαθμολογήσει κάποιο ελάττωμα με εντάσεις < 1.7.  Στην πρόταση αυτή, οι τιμές 1.4 και 1.7 θα πρέπει να εξετασθούν.

Κατωτέρω παρατίθεται ένα παράδειγμα για την καλύτερη κατανόηση της ανωτέρω πρότασης 1.

1η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ-ΠΡΟΤΑΣΗ 1: Όλοι οι δοκιμαστές εντοπίζουν ελάττωμα αλλά με διαφορετικό όνομα.

Πρόταση 2η:

Δεδομένου ότι σε πολλές περιπτώσεις των οριακών δειγμάτων, ο ανθεκτικός συντελεστής διακύμανσης (CVR%) είναι υψηλότερος από 20.0, προτείνεται η κάτωθι λύση: Ανθεκτική Τυπική απόκλιση (SD) ανά εύρος τιμών της διάμεσης τιμής αντί για μια σταθερή τιμή του CVR%, στην παράγραφο 10.3 της μεθόδου IOC/T.20/Doc. No 15.

Και ειδικότερα:

Η τιμή της ανθεκτικής τυπικής απόκλισης που ορίζει την κατάταξη-ταξινόμηση (επικρατέστερο ελάττωμα και φρουτώδες) δεν πρέπει να είναι μεγαλύτερη από τα ακόλουθα:

Διαφορετικά, ο επικεφαλής της ομάδας πρέπει να επαναλάβει την αξιολόγηση του συγκεκριμένου δείγματος σε άλλη συνεδρία γευσιγνωστικής δοκιμασίας.

Και η πρόταση αυτή έχει συζητηθεί εκτενώς στις συναντήσεις των panel leaders στο Δ.Σ.Ε.. Επιφυλάξεις έχουν διατυπωθεί για τις προτεινόμενες τιμές της ανθεκτικής τυπικής απόκλισης.

Με την πρόταση αυτή αντιμετωπίζεται η 2η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ όπου 4-5 δοκιμαστές (από την ομάδα των 8) εντοπίζουν ελάττωμα με το ίδιο όνομα. Στην περίπτωση αυτή η διάμεσος τιμή του ελαττώματος είναι διαφορετική από το 0, αλλά ο ανθεκτικός συντελεστής διακύμανσης (CVR%) είναι υψηλότερος από 20,0 και πρέπει να γίνει επανάληψη της δοκιμής με αμφίβολα αποτελέσματα.

Όπως έχει προαναφερθεί, σύμφωνα με την μέθοδο η τιμή του ανθεκτικού συντελεστή διακύμανσης (CVR%) για τις ιδιότητες που καθορίζουν την κατάταξη (διάμεση τιμή επικρατέστερου ελαττώματος και φρουτώδους) δεν πρέπει να υπερβαίνει το 20,0 ανεξάρτητα από τις τιμές της έντασης.

Όμως αυτό δεν είναι λογικό και δεν προβλέπεται σε καμία χημική μέθοδο. Το RSD% (η αντίστοιχη παράμετρος του CVR% για τις χημικές μεθόδους) σε υψηλές συγκεντρώσεις έχει τιμές χαμηλότερες από ό,τι σε χαμηλές συγκεντρώσεις. Το ίδιο θα πρέπει να ισχύει και στην περίπτωση του CVR%.

Τα πειραματικά δεδομένα δείχνουν ότι όταν η διάμεση τιμή μιας ιδιότητας είναι υψηλή, το CVR% είναι χαμηλό και το αντίθετο. Δηλαδή, παρά το γεγονός ότι το CVR% είναι ένας δείκτης ομοιογένειας της ομάδας, είναι δύσκολο για την ομάδα να επιτύχει χαμηλό CVR%, όταν το δείγμα που δοκιμάστηκε παρουσιάζει χαμηλές εντάσεις των οργανοληπτικών ιδιοτήτων. Για τον λόγο αυτό προτάθηκε να υιοθετηθούν διαφορετικές τιμές της ανθεκτικής τυπικής απόκλισης και συνεπώς του CVR% ανάλογα με τις διάμεσες τιμές των ιδιοτήτων. Οι προτεινόμενες τιμές της ανθεκτικής τυπικής απόκλισης περιλαμβάνονται στον πίνακα της πρότασης 2.

Στον κατωτέρω πίνακα και διάγραμμα παρουσιάζεται η αντιστοιχία των προτεινόμενων τιμών της ανθεκτικής τυπικής απόκλισης (S’) με τις τιμές CVr% ανάλογα με τις τιμές έντασης των ιδιοτήτων.

Παρατηρούμε ότι σύμφωνα με τις προτεινόμενες τιμές ανθεκτικής τυπικής απόκλισης (S’) οι τιμές CVR% είναι >20.0 για τιμές έντασης <3.0. Και αυτό είναι το ορθό. Βέβαια πρέπει να ελεγχθούν οι προτεινόμενες τιμές ανθεκτικής τυπικής απόκλισης.

Κατωτέρω παρατίθεται ένα παράδειγμα για την καλύτερη κατανόηση της πρότασης 2.

2η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ-ΠΡΟΤΑΣΗ 2: 4-5 δοκιμαστές (από την ομάδα των 8) εντοπίζουν ελάττωμα με το ίδιο όνομα.

H 3η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ όπου 4-5 δοκιμαστές (από την ομάδα των 8) εντοπίζουν ελάττωμα με διαφορετικό όνομα αντιμετωπίζεται με χρήση των προτάσεων 1 και 2. Στην 3^η περίπτωση οι διάμεσες τιμές των ελαττωμάτων είναι ίσες με 0 και το δείγμα ταξινομείται ως EVOO ενώ είναι ελαττωματικό, όπως στην 1^η περίπτωση. Με την εφαρμογή της πρότασης 1 (δηλαδή τα ελαττώματα κάθε δοκιμαστή στην ίδια στήλη) η διάμεσος τιμή του ελαττώματος είναι διαφορετική από το 0, αλλά ο ανθεκτικός συντελεστής διακύμανσης (CVR%) είναι υψηλότερος από 20,0. Επομένως πρέπει να εφαρμόσουμε την πρόταση 2.

Κατωτέρω παρατίθεται ένα παράδειγμα για τον τρόπο αντιμετώπισης της περίπτωσης 3.

H 4η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ όπου 2-3 δοκιμαστές (από την ομάδα των 8) εντοπίζουν ελάττωμα με το ίδιο ή διαφορετικό όνομα δεν αντιμετωπίζεται με χρήση των προτάσεων 1 και 2. Στην 4^η περίπτωση το IQR (ενδοτεταρτημοριακό διάστημα) του δείγματος σε κάποιο ελάττωμα είναι >0.0, αλλά οι διάμεσες τιμές των ελαττωμάτων είναι ίσες με 0. Για το δείγμα αυτό (αφού γίνει επανάληψη της δοκιμής και επιβεβαιωθεί η ανίχνευση ελαττώματος από 2-3 δοκιμαστές) εκδίδεται πιστοποιητικό  όπου ταξινομείται ως EVOO ενώ υπάρχουν αμφιβολίες για την ύπαρξη ή όχι ελαττώματος. Η περίπτωση αυτή δεν έχει εξετασθεί στις συναντήσεις των panel leaders στο Δ.Σ.Ε. Όμως θα ήταν χρήσιμο να ενημερώνεται ο κάτοχος του δείγματος, ώστε να γνωρίζει πώς πρέπει να χειριστεί το δείγμα αυτό.

Β). Οριακά Παρθένα Ελαιόλαδα-Μειονεκτικά Ελαιόλαδα (Voo → Loo)

Για την περίπτωση αυτών των οριακών δειγμάτων έχει γίνει η κάτωθι πρόταση

Πρόταση 3:

• Μείωση του ορίου ελαττώματος στα παρθένα ελαιόλαδα (VOO) από 3,5 σε 2,5.
• Εφαρμογή μετρολογικών κανόνων, αφαιρώντας την αβεβαιότητα πριν από τη δήλωση μη συμμόρφωσης.

Συνέπειες: Οι φορείς εκμετάλλευσης και οι ελεγκτικές αρχές πρέπει να διαχειρίζονται και να εφαρμόζουν την αβεβαιότητα με συνέπεια. Το πρότυπο θα πρέπει να εναρμονιστεί αναλόγως.

Σύμφωνα με την πρόταση αυτή ο κανόνας συμμόρφωσης ενός δείγματος με την κατηγορία παρθένο (VOO) θα είναι (Me_def–U)<2.5

Όπου

• Me_def= διάμεση τιμή ελαττώματος
• U=εκτεταμένη αβεβαιότητα

Η εκτεταμένη αβεβαιότητα υπολογίζεται από τον τύπο

Εάν χρησιμοποιηθεί η τυπική απόκλιση της μεθόδου S’=0.7 τότε U=1.4. Στην περίπτωση αυτή ένα δείγμα με Me_def=3.8 μπορεί να χαρακτηρισθεί σαν VOO και όχι ως LOO, διότι (Me_def–U)=3.8-1.4=2.4<2.5

Η πρόταση αυτή έρχεται σε αντίφαση με τους υπάρχοντες Κανονισμούς.

Ο κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμός (ΕΕ) 2022/2104 και ο Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2022/2105 άρθρο 9 §5 ορίζουν ότι τα υιοθετηθέντα όρια λαμβάνουν υπόψη την επαναληψιμότητα και την αναπαραγωγιμότητα της χρησιμοποιούμενης μεθόδου ανάλυσης. Συνεπώς τα όρια είναι απόλυτα και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί η αβεβαιότητα για τις αποφάσεις συμμόρφωσης.

Επίσης η μείωση του ορίου ελαττώματος από 3,5 σε 2,5 δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, διότι το 2007, το όριο μεταξύ παρθένου ελαιολάδου και κοινού παρθένου ελαιολάδου για τη διάμεση τιμή του ελαττώματος άλλαξε στο Εμπορικό Πρότυπο του Δ.Σ.Ε, από 2,5 σε 3,5 για να συμπεριλάβει την ακρίβεια της μεθόδου (20%).

Η πρόταση αυτή απαιτεί ενδελεχή εξέταση και δεν έχει γίνει αποδεκτή.

Συμπεράσματα

Το θέμα των οριακών δειγμάτων είναι θέμα λειτουργίας των οργανοληπτικών εργαστηρίων και σε κάποιες περιπτώσεις επιβαρύνει την εργασία τους δεδομένου ότι απαιτεί επαναλήψεις. Επίσης η αξιολόγηση των οριακών δειγμάτων σε κάποιες περιπτώσεις έχει σαν συνέπεια την μη ορθή κατάταξη ενός δείγματος (EVOO αντί VOO), γεγονός που έχει μεγάλη σημασία και για τον καταναλωτή αλλά και για τον κάτοχο του δείγματος.  

Τα προβλήματα που παρουσιάζονται στα οριακά δείγματα δεν είναι θέμα ανεπαρκούς εκπαίδευσης των δοκιμαστών, ούτε θέτουν σε αμφισβήτιση την αντικειμενικότητα της οργανοληπτικής μεθόδου. Είναι προβλήματα που παρουσιάζονται και στις χημικές μεθόδους, όταν ένα εργαστήριο προσδιορίζει π.χ. την οξύτητα=0.79 ενώ ένα άλλο εργαστήριο =0.82.

Η ηλεκτρονική ομάδα εργασίας των panel leaders του Δ.Σ.Ε. εξετάζει το θέμα αυτό για να διευκολύνει τα οργανοληπτικά εργαστήρια ώστε να παράγουν τα πλέον αξιόπιστα αποτελέσματα, εφαρμόζοντας τα ίδια κριτήρια. Η μη ορθή κατάταξη ενός δείγματος (EVOO αντί VOO) που οφείλεται σε μη συμφωνία των δοκιμαστών στο όνομα του ελαττώματος μπορεί να αντιμετωπισθεί με την δημουργία μιας ενιαίας στήλης όπου θα καταγράφεται η μεγαλύτερη ένταση του ελαττώματος που δόθηκε από κάθε δοκιμαστή. Η περίπτωση της τιμής του ανθεκτικού συντελεστή διακύμανσης (CVR%)>20.0 για τις ιδιότητες που καθορίζουν την κατάταξη (διάμεση τιμή επικρατέστερου ελαττώματος και φρουτώδους) μπορεί να αντιμετωπισθεί με την διαφοροποίηση των τιμών της ανθεκτικής τυπικής απόκλισης (S’) και συνεπώς του CVR% ανάλογα με τις τιμές της έντασης, σύμφωνα και με τα ισχύοντα στις χημικές μεθόδους. Οι δύο ανωτέρω περιπτώσεις αντιμετωπίζονται μέχρι τώρα με επανάληψη των δοκιμών.

Οι προτάσεις για τις τιμές  της ανθεκτικής τυπικής απόκλισης (S’) και για τις λοιπές περιπτώσεις οριακών δειγμάτων πρέπει να εξετασθούν προσεκτικά.

Βέβαια οποιαδήποτε απόφαση για υιοθέτηση προτάσεων, συνεπάγεται τροποποίηση της μεθόδου IOC/T.20/Doc. No 15 και του προγράμματος που συνοδεύει την μέθοδο για τον στατιστικό υπολογισμό των απαραιτήτων παραμέτρων για την κατάταξη των δειγμάτων.

Γράφει η Έφη Χριστοπούλου

πηγή: olivenews