Αναζήτηση

Πρόγραμμα FIRE-RES: Η Ευρώπη και οι Δήμοι απέναντι στις ακραίες πυρκαγιές

13 Αυγούστου 2025

HORIZON-Πρόγραμμα FIRE-RES: Η Ευρώπη και οι Δήμοι επανασχεδιάζουν την άμυνα απέναντι στις ακραίες πυρκαγιές

Οι πυρκαγιές που σαρώνουν την Ευρώπη δεν θυμίζουν πια τίποτα από το παρελθόν. «Οι πυρκαγιές πηδούσαν φαράγγια, οι αντιπυρικές ζώνες ήταν άχρηστες», θυμάται ο Asier Larrañaga Ochoa de Eguileor, αναλυτής πυρκαγιών στην Υπηρεσία Πυροσβεστικής της Καταλονίας, για τη μεγάλη πυρκαγιά στο Solsonès της Ισπανίας το 1998. «Τότε κατάλαβα ότι αντιμετωπίζουμε μια διαφορετική απειλή».

Σύμφωνα με το Κοινό Ερευνητικό Κέντρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, περισσότερες από 60.000 δασικές πυρκαγιές καίνε ετησίως μισό εκατομμύριο εκτάρια στην Ε.Ε., προκαλώντας απώλειες ζωών και οικονομικές ζημιές ύψους 2 δισ. ευρώ. Οι επιστήμονες μιλούν πλέον για «ακραία επεισόδια πυρκαγιών»: φωτιές που δημιουργούν το δικό τους καιρό, εξαπλώνονται με τρομακτική ταχύτητα και δεν μπορούν να κατασταλούν με παραδοσιακές μεθόδους.

Η απάντηση: Το έργο FIRE–RES

Απέναντι σε αυτή την πρόκληση, το FIRE–RES, ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα χρηματοδοτούμενο με 20 εκατ. ευρώ από το Horizon Europe, φιλοδοξεί να δημιουργήσει ανθεκτικά τοπία σε όλη την Ευρώπη έως το τέλος του 2025. Το συντονίζει το Κέντρο Δασικών Επιστημών και Τεχνολογίας της Καταλονίας, ενώ συμμετέχουν ερευνητές από Ισπανία, Ελλάδα, άλλες 8 χώρες της Ε.Ε., τη Χιλή και τη Νορβηγία.

«Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τον άνεμο ή τα κύματα καύσωνα», λέει ο διευθυντής του Κέντρου, Δρ AntoniTrasobares. «Αλλά μπορούμε να ανασχεδιάσουμε το τοπίο ώστε να μειώσουμε τις πιθανότητες οι πυρκαγιές να ξεφύγουν από τον έλεγχο».

Ζωντανά εργαστήρια και καινοτόμες λύσεις

Το FIRE-RES λειτουργεί 11 “Living Labs” – υπαίθρια εργαστήρια δοκιμών – σε όλη την Ευρώπη, όπου πυροσβέστες, επιστήμονες, αγρότες και κοινότητες συνεργάζονται για να δοκιμάσουν:

Συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης με drones και δορυφόρους
Εργαλεία χαρτογράφησης καυσίμων και ανάλυση δεδομένων με τεχνητή νοημοσύνη
Ελεγχόμενες καύσεις και αναβίωση παραδοσιακών πρακτικών όπως η βόσκηση κατσικιών
Ανθεκτικά στις πυρκαγιές υλικά δόμησης και παρεμβάσεις στις ζώνες μίξης πόλης-δάσους

Η Laia Estivill Gonzalez, τεχνικός πυρκαγιών της εξειδικευμένης ομάδας GRAF στην Καταλονία, εξηγεί: «Ανταλλάσσουμε γνώση με πυροσβέστες από την Ολλανδία και τη Χιλή. Η κοινή αυτή μάθηση μας βοηθά να ανταποκρινόμαστε γρηγορότερα και πιο έξυπνα».

Η Ελλάδα στο επίκεντρο

Η χώρα μας, που βίωσε την τραγωδία στο Μάτι και πρόσφατα τη μεγαλύτερη πυρκαγιά στην ιστορία της Ευρώπης στον Έβρο (Αλεξανδρούπολη 2023 – 94.000 εκτάρια), συμμετέχει ενεργά στο πρόγραμμα, αξιοποιώντας την τεχνογνωσία και τα εργαλεία του. Η προσαρμογή των καινοτομιών στις ελληνικές συνθήκες αφορά:

Διαχείριση αγροτοδασικών εκτάσεων για να μειωθεί το καύσιμο υλικό.
Δημιουργία πυρανθεκτικών ζωνών γύρω από οικισμούς και κρίσιμες υποδομές.
Εκπαίδευση των τοπικών κοινωνιών και εθελοντικών ομάδων.

Για την τοπική αυτοδιοίκηση, το FIRE-RES σημαίνει πρόσβαση σε νέα εργαλεία σχεδιασμού, δυνατότητα συνεργασίας με ερευνητικά κέντρα και προγράμματα εκπαίδευσης δημοτικών υπαλλήλων και αιρετών για την πρόληψη και διαχείριση κινδύνου.

Η οικονομία ως εργαλείο πρόληψης

Το έργο συνδέει την πρόληψη με την ανάπτυξη. Ένα πρωτότυπο παράδειγμα είναι η ετικέτα FireWine, όπου πυροσβέστες συνεργάζονται με οινοποιεία για την αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων εκτάσεων, μειώνοντας τον κίνδυνο πυρκαγιών και παράγοντας εμπορεύσιμα προϊόντα. «Χρειαζόμαστε οικονομικά κίνητρα που να ευθυγραμμίζονται με την πρόληψη», τονίζει ο Trasobares.

Μία νέα κουλτούρα διαχείρισης της φωτιάς

Οι επιστήμονες του FIRE-RES προωθούν μια Ολοκληρωμένη Διαχείριση Πυρκαγιών που συνυπολογίζει τις κοινωνικές, οικονομικές και οικολογικές διαστάσεις. «Η φωτιά είναι κομμάτι της φύσης», λέει ο Trasobares. «Πρέπει να σταματήσουμε να τη βλέπουμε μόνο ως εχθρό και να μάθουμε να τη διαχειριζόμαστε έξυπνα».

Το μήνυμα που μεταφέρουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωκοινοβούλιο είναι σαφές: ανθεκτικά τοπία σημαίνει πολυμορφία, διαχείριση και ενεργό συμμετοχή των κοινοτήτων. Η διασυνοριακή συνεργασία δεν είναι πολυτέλεια αλλά αναγκαιότητα, όπως υπογραμμίζει η Estivill: «Χτίζουμε μια νέα ευρωπαϊκή κουλτούρα πυρασφάλειας – προληπτική, όχι αντιδραστική».

ΠΗΓΕΣ:

πηγή: myota