Έρευνα αγοράς: Πόσο κοστίζουν οι εργασίες κλαδέματος στους Δήμους

Η ομάδα του myota πραγματοποίησε εκτεταμένη έρευνα αγοράς για το κόστος και τα χαρακτηριστικά των συμβάσεων κλαδέματος στους ελληνικούς Δήμους. Η έρευνα βασίστηκε σε πάνω από 45 συμβάσεις, που συνάφθηκαν από Δήμους διαφόρων κατηγοριών (αστικών, ημιαστικών και αγροτικών) και καταχωρήθηκαν στο ΚΗΜΔΗΣ την περίοδο 2024–2025.

Στόχος ήταν να καταγραφεί το εύρος των τιμών, οι προβλεπόμενες διαδικασίες ανάθεσης, οι τεχνικές προδιαγραφές, αλλά και να εντοπιστούν βέλτιστες πρακτικές που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν από τις δημοτικές αρχές.

Πλήθος και είδος συμβάσεων

Στην περίοδο ενός χρόνου και στο διάστημα από 3/8/2024 έως 3/8/2025 βρέθηκαν στο ΚΗΜΔΗΣ 230 συμβάσεις συνολικού ύψους 4.298.755 ευρώ. Μια πολύ σοβαρή δαπάνη για τους δήμους.

Η έρευνα διερεύησε δειγματοληπτικά  πάνω από 45 συμβάσεις για εργασίες κλαδέματος.

• Απευθείας αναθέσεις: περίπου 85% (οι περισσότερες κάτω από 30.000€).
• Διαγωνισμοί: περίπου 15% (κυρίως για μεγάλα έργα άνω των 30.000€).

Η εικόνα δείχνει ότι η αγορά παραμένει κατακερματισμένη, με κυρίαρχες τις μικρές αναθέσεις για τοπικές παρεμβάσεις και λίγες μεγάλες εργολαβίες που υλοποιούνται με διαγωνιστικές διαδικασίες.

Κατηγορίες κόστους και κατανομή

Η ανάλυση του κόστους έδειξε τα εξής:

• Μικρές συμβάσεις (<10.000€): 17 συμβάσεις – κυρίως στοχευμένες παρεμβάσεις σε μικρούς Δήμους.
• Μεσαίες συμβάσεις (10.000–30.000€): 21 συμβάσεις – οι πλέον συνηθισμένες, αφορούν συνδυασμό κοπών και κλαδεμάτων σε γειτονιές ή δημοτικές ενότητες.
• Μεγάλες συμβάσεις (30.000–100.000€): 5 συμβάσεις – πρόχειροι διαγωνισμοί και αυξημένες τεχνικές προδιαγραφές.
• Πολύ μεγάλες συμβάσεις (>100.000€): 2 συμβάσεις – ανοιχτοί διαγωνισμοί.

Μέσο κόστος ανά σύμβαση: ~26.500€.
Συνολική αξία των 45 συμβάσεων: ~1,2 εκατ. €.

Εύρος τιμών ανά δέντρο

Στις συμβάσεις όπου οι Δήμοι καθόρισαν τιμές μονάδας ανά ύψος δέντρου, οι αποκλίσεις είναι εντυπωσιακές:

• 8–12 μ.: 30–100 €/δέντρο.
• 12–16 μ.: 100–140 €/δέντρο.
• 16–20 μ.: 150–220 €/δέντρο.
• >20 μ.: 250–300 €/δέντρο.

Η μεγάλη διακύμανση δείχνει πως το κόστος επηρεάζεται σημαντικά από:

• το μέγεθος και την επικινδυνότητα των δέντρων,
• τη διαθεσιμότητα εξειδικευμένου εξοπλισμού (καλαθοφόρα, γερανοφόρα, αναρριχητές),
• και τον χαρακτήρα του Δήμου (αστικός ή αγροτικός).

Αξιοσημείωτο είναι ότι οι μικροί επαρχιακοί Δήμοι καταφέρνουν πολύ χαμηλότερες τιμές (30–60 €/δέντρο), ενώ οι μεγάλες αστικές εργολαβίες σε Δήμους όπως Καλαμάτα ή Ν. Φιλαδέλφεια έχουν υψηλότερο κόστος.

Ποιοτικές και τεχνικές απαιτήσεις

Η πλειονότητα των συμβάσεων αναφέρεται στην τήρηση των διατάξεων του Ν.4412/2016 και του Π.Δ. 305/96 για την ασφάλεια των έργων.
Ορισμένοι Δήμοι προχωρούν και σε πιο εξειδικευμένες προδιαγραφές:

• Πιστοποιημένοι αναρριχητές και χρήση δεύτερου συστήματος ασφάλισης.
• Υποχρέωση επάλειψης τομών με μυκητοκτόνα.
• Διαχείριση υπολειμμάτων σε αδειοδοτημένους χώρους.
• Ειδικές ρήτρες καθυστέρησης έως 5% της σύμβασης.
• Ηλεκτρονική τιμολόγηση σύμφωνα με την ΚΥΑ 52445/2023 (σχεδόν σε όλες τις νέες συμβάσεις).
• Πρόβλεψη τήρησης προδιαγραφών ΕΛΟΤ ΤΠ 1501-10 και 02/2017 (ΦΕΚ Β’ 4607/2019) για τα κλαδέματα, καθώς και εφαρμογή των κανόνων Υγιεινής & Ασφάλειας βάσει ΠΔ 305/96 και της Οδηγίας 92/57/ΕΕ. Ο ανάδοχος πρέπει να διαθέτει υπεύθυνο γεωτεχνικό επιβλέποντα και εξειδικευμένο προσωπικό για τα κλαδέματα
• Υποχρέωση για τον ανάδοχο να διαθέτει κατάλληλο προσωπικό και να παρέχει ασφαλιστική κάλυψη στους εργαζομένους. Περιλαμβάνει επίσης υποχρέωση τήρησης όλων των μέτρων ασφάλειας και λήψη των απαιτούμενων αδειών.

Αξιοσημείωτη είναι και η σοβαρή παράλειψη έλλειψης απαιτήσεων στις περισσότερες συμβάσεις που δεν ζητούν ρητά πιστοποιήσεις τύπου ISO.

Όπως διαπιστώσαμε είναι και πολύ σπάνιος ο διαχωρισμός σε είδη δέντρων και η πρόβλεψη για ιδιαίτερη μεταχείριση. Σπανίζει η γεοπονική αντιμετώπιση και δεν υπάρχουν ιδιαίτερες διατάξεις για εποχές, τρόπο κλαδέματος και άλλα χαρακτηριστικά που αναφέρονται συχνά στις μελέτες των ειδικών.

Ορισμένες συμβάσεις παρεμβαίνουν και προσδιορίζουν δυναμικά το έργο 

Υποχρέωση χρήσης εξειδικευμένου προσωπικού για εργασίες δενδροαναρρίχησης, με σύγχρονο επαγγελματικό εξοπλισμό ασφαλείας. Υποχρέωση επάλειψης τομών με μυκητοκτόνο, απολύμανση πριονιών και εργαλείων κλπ και απομάκρυνση προϊόντων κοπής αυθημερόν.

Επίσης σπάνια είναι στις συμβάσεις η ρητή αναφορά σε ωράρια εργασιών. Σε κάποιες προβλέπεται ότι το πρόγραμμα εκτέλεσης καθορίζεται από την επιβλέπουσα υπηρεσία, η οποία μπορεί να ορίσει ώρες και ημέρες εργασίας με γνώμονα την ασφάλεια και την όχληση.

Βρήκαμε και πρόβλεψη όπου ορίζεται μέγιστη διάρκεια εργασίας σε ύψος (6 ώρες) με τακτά διαλείμματα για την ασφάλεια του προσωπικού.

Αξιοσημείωτη είναι και η πρόβλεψη κοινωνικής διάστασης: σε ορισμένες εργολαβίες η παραγόμενη ξυλεία διατίθεται σε δημότες που έχουν ανάγκη.

Σε αρκετές από τις μεγαλύτερες συμβάσεις υπάρχει πρόβλεψη για κατάθεση σχεδίων ή προγραμμάτων εκτέλεσης από τον ανάδοχο (ημερολόγιο) πριν την έναρξη ή κατά τη διάρκεια των εργασιών.

Τί δείχνει η αγορά

1. Η αγορά είναι έντονα τοπικοποιημένη. Οι περισσότερες εργολαβίες αφορούν απευθείας αναθέσεις μικρής κλίμακας.
2. Υπάρχει τεράστια απόκλιση τιμών. Το ίδιο κλάδεμα (8–12 μ.) κοστίζει από 30€ έως και 100€ ανά δέντρο, ανάλογα με τον Δήμο και τη διαδικασία ανάθεσης.
3. Οι διαγωνισμοί επιβάλλουν αυστηρότερες προδιαγραφές, όπως ποινικές ρήτρες και αυξημένες τεχνικές απαιτήσεις.
4. Η χρήση τεχνολογίας παραμένει περιορισμένη. Ελάχιστες συμβάσεις αναφέρουν GIS ή άλλα ψηφιακά εργαλεία παρακολούθησης.
5. Η τιμή ανεβαίνει κατακόρυφα για τα μεγάλα και επικίνδυνα δέντρα. Στις περισσότερες περιπτώσεις απαιτούνται εξειδικευμένα συνεργεία και μηχανήματα.

Συμπεράσματα και προτάσεις

Η έρευνα δείχνει ότι οι Δήμοι μπορούν να επωφεληθούν από:

• Συγκριτικές μελέτες αγοράς πριν τις αναθέσεις για να εξασφαλίσουν καλύτερες τιμές.
• Τυποποίηση προδιαγραφών (π.χ. τιμές μονάδας ανά ύψος και δυσκολία δέντρου) για μεγαλύτερη διαφάνεια.
• Χρήση τεχνολογίας (GIS, drones) για αποτύπωση δέντρων και προγραμματισμό επεμβάσεων.
• Συγχώνευση μικρών εργολαβιών σε ενιαία έργα, ώστε να επιτυγχάνονται οικονομίες κλίμακας.
• Ευκαιρία καταγραφής και ψηφιοποίησης της βιοποικιλότητας για να αξιοποιηθούν και στα Σχέδια Ανθεκτικότητας.

Η αγορά του κλαδέματος στους Δήμους εξελίσσεται, αλλά απαιτείται καλύτερος σχεδιασμός, διαφάνεια και αξιοποίηση της τεχνολογίας. Η δημοσίευση συγκριτικών δεδομένων, όπως αυτών της παρούσας έρευνας, μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο εργαλείο για τις δημοτικές αρχές, ώστε να βελτιώσουν το κόστος και την ποιότητα των παρεμβάσεων πρασίνου.

πηγή: myota