TV

  • Makis Antallaktika
  • Consul ANERGOI Site 30 49 Sparth 370x210px
  • MERMHGKA
  • ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΟΥΚΗΣ
  • Kteo Lakonias Arkadias

  • ESTHIQUE
  • 1SPARTA BEER
  • SOFOS
  • PLAISIOTELIKO11
  • GALLH KATERINA
  • DIMANTOPOULOS
  • 1 A Valiwth BANNER
  • ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ

Άρθρο Β. Μητράκου: Το Γυμνάσιο Αρρένων Σπάρτης , το Γυμνάσιο Θηλέων Σπάρτης και το … «Μαουτχάουζεν»
  • μέγεθος γραμματοσειράς +

Τρίτη, 02 Φεβρουαρίου 2021 20:34

Το Γυμνάσιο  Αρρένων  Σπάρτης , το Γυμνάσιο Θηλέων Σπάρτης

και το … «Μαουτχάουζεν»

«Τον καιρό εκείνο  , κάθε Κυριακή που δεν δουλεύαμε , στέκαμε ώρες ολόκληρες και κοιτάζαμε τις γυναίκες , που και κείνες βγαίναν απ’  τ’ αντίσκηνα και μας κοιτάζανε . Η απόσταση που μας χώριζε ήταν μεγάλη . Είναι ζήτημα αν θα μπορούσαμε να συνεννοηθούμε κι αν ακόμα φωνάζαμε . Κάτι τέτοιο φυσικά κανείς δεν θα ξεθάρρευε να το δοκιμάσει . Ούτε χρειαζόταν . Αυτό το σιωπηλό αλληλοκοίταγμα που περνούσε δυο φράχτες από συρματόπλεγμα δεν είχε ανάγκη από μιλιά . Ήταν οι ώρες του έρωτα στο Μαουτχάουζεν . (…) Εδώ μια διαταγή όριζε να χωριστεί  τελεσίδικα τ’ αρσενικό  απ’ το θηλυκό . Μια διαταγή σε μέγεθος μοίρας . (…) Η ζωή έσπασε , η φύση είχε δολοφονηθεί.»

Συγκλονιστικές ανθρώπινες στιγμές που περιγράφει ο Ιάκωβος  Καμπανέλης στο βιβλίο του «Μαουτχάουζεν» , εκεί που διηγείται τη ζωή του ως κρατούμενος στο περιβόητο γερμανικό στρατόπεδο συγκέντρωσης κι εξόντωσης . Κάποιες τέτοιες στιγμές σαν εκείνες που περιγράφει ο Καμπανέλης (υπό άλλες , βέβαια , συνθήκες ) ζήσαμε , επί 6 χρόνια , οι μαθητές του Γυμνασίου Αρρένων της Σπάρτης και οι μαθήτριες του Γυμνασίου Θηλέων Σπάρτης , της σειράς 1966-1972 .

Μόλις χτύπαγε το κουδούνι για διάλειμμα , οι μαθητές  του Αρρένων  τρέχαμε και «πιάναμε» τα παλιά κάγκελα της περίφραξης του Γυμνασίου (ίδια με κάγκελα φυλακής ή στρατοπέδου) κι αγναντεύαμε απέναντι (ένας δρόμος μας χώριζε) τις μαθήτριες του Θηλέων , που είχανε κι αυτές «ριχτεί» στα δικά τους τα κάγκελα .

Ήταν αυτό το «σιωπηλό αλληλοκοίταγμα» , που περιγράφει ο Καμπανέλης , το οποίο περνούσε δυο φράχτες από κάγκελα και «δεν είχε ανάγκη από μιλιά» .

-Δεν θα πλησιάζει κανείς στην «καγκελαρία» !!! Πας όστις συλληφθεί θα … συλλαμβάνεται !!!» μας είχε προειδοποιήσει (και απειλήσει) ο Γυμνασιάρχης  του Αρρένων  κατά την πρωινή προσευχή . Γιατί , τότε , τα ήθη ήτανε «χρηστά» (χούντα είχαμε από την 21η Απριλίου 1967) και κινδύνευαν να φθαρούν , ακόμα κι όταν νέα παιδιά των 16 …17…18 χρόνων κοιτάζονταν από μακριά , μέσα από κάγκελα .

Και δεν ήτανε μόνο τα κάγκελα που μας χώριζαν τις μέρες και τις ώρες των μαθημάτων . Ακόμα κι εκτός σχολείου , όταν δεν είχαμε μάθημα ,  δεν τολμούσαμε καν να μιλήσουμε στα κορίτσια , να κάνουμε παρέα μαζί τους , να περπατήσουμε συντροφιά  στις Καμάρες ή στην Πλατεία , να φάμε ένα γλυκό στο ζαχαροπλαστείο ή να πάμε σινεμά. Το απαγόρευαν τα ήθη τα χρηστά της εποχής και της δικτατορίας , που εδώ στη Σπάρτη ήτανε ακόμα αυστηρότερα από παντού , το απαγόρευαν οι διατάξεις του υπουργείου και οι κανονισμοί του σχολείου , το απαγόρευαν τα «περίπολα» των καθηγητών που επόπτευαν και την εκτός σχολείου συμπεριφορά και διαγωγή μας , το απαγόρευε η όλη νοοτροπία της χούντας αλλά και η υποκριτικά συντηρητική σπαρτιατική κοινωνία  .

Μόνο εκεί στη βόλτα στις Καμάρες που περπατούσαμε , πάνω – κάτω , κάτω – πάνω, σε χωριστές παρέες , τα αγόρια και τα κορίτσια , μόνο εκεί είχαμε την ευκαιρία να δούμε από κοντά τα μάτια εκείνα που δεν μπορούσαμε να διακρίνουμε από τα κάγκελα του Γυμνασίου , μαζί και τα χαμόγελα .  Αυτά τα κάγκελα , βλέπεις , μπαίνανε ανάμεσά μας όλη την ημέρα , όλους τους μήνες,  όλα τα χρόνια και σε κάθε στιγμή της ζωής μας .

Η ιστορία , βέβαια , της απόστασης αγοριών και κοριτσιών πάει πολύ παλιά . Στην Ελλάδα , ήδη από το 1852 ,  ο θεσμός της συνεκπαίδευσης των δύο φύλων δεν ήταν ούτε κατ’ εξαίρεση ανεκτός , αφού με εγκύκλιο του τότε υπουργού Παιδείας Στ. Βλάχου απαγορευόταν ακόμη και η απλή συστέγαση μαθητών των δύο φύλων σε όλα τα δημόσια και ιδιωτικά διδακτήρια , η οποία χαρακτηριζόταν ως  «επιμιξία» που «προκαταβάλλει σπέρματα δυσαρέστων συνεπειών» . Από κοντά και ο «Σύλλογος προς Διάδοσιν των Ελληνικών Γραμμάτων» καθώς και  ο «Ελληνικός Διδασκαλικός Σύλλογος» , το 1875 , τάσσονταν υπέρ της χωριστής εκπαίδευσης αγοριών και κοριτσιών με κύρια αιτιολογία «την ηθικήν διάπλασιν αμφοτέρων  των γενών».

Αυτή η αυστηρή απαγόρευση του θεσμού της συνεκπαίδευσης αγοριών και κοριτσιών , που είχε την καθολική αποδοχή της κοινωνίας και των φορέων της , σε συνδυασμό με την οικονομική  δυσκολία ίδρυσης σχολείων για κορίτσια , αποτέλεσε ανασταλτικό παράγοντα για την εκπαίδευσή τους , με αποτέλεσμα στην απογραφή του 1879 το ποσοστό των αναλφάβητων κοριτσιών να ανέρχεται στο 93% !!!

Ειδικά για τα σχολεία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (Ελληνικά , Γυμνάσια)  κατά το 19ο αιώνα , ο θεσμός της κοινής εκπαίδευσης Αρρένων και Θηλέων ήταν , κυριολεκτικά , ανύπαρκτος . Ο ιδρυτικός νόμος της Μέσης Εκπαίδευσης ( 1836) δεν έκανε καμία αναφορά στην εκπαίδευση των κοριτσιών ενώ σε όλα τα νομοσχέδια μέχρι το 1893 το Γυμνάσιο προοριζόταν αποκλειστικά και μόνο για τους άρρενες μαθητές . Χρειάστηκε να φτάσουμε στο 1930 προκειμένου ν’ αρχίσουν να εκφράζονται κάποιοι προβληματισμοί για την συνεκπαίδευση , πράγμα , όμως , που δημιούργησε μεγάλη αναταραχή και συγκρούσεις απόψεων . Ακόμα και στη 10ετία του ’60 , όταν άρχισε να ασκείται πίεση για μια πιο ουσιαστική εκπαίδευση των κοριτσιών και για ίσες εκπαιδευτικές ευκαιρίες ανεξάρτητα από το φύλο , εξακολούθησε (επισήμως) να θεωρείται «ως επιζήμιο μέτρο» η συμφοίτηση αρρένων και θηλέων .

Ο δρόμος για τη συνεκπαίδευση αγοριών και κοριτσιών άνοιξε με το Ν.309/1976 , που επέτρεπε να γίνουν μικτά τα ημερήσια Γυμνάσια . Το εντυπωσιακό είναι ότι ακόμα και τότε υπήρξε σφοδρή αντίδραση ενός μεγάλου μέρους της κοινωνίας  , ενώ οι γονείς (στην πλειοψηφία τους) τάχθηκαν αρνητικά , προβάλλοντας τα ίδια επιχειρήματα με τους αρνητές του 1929 (!!!) , ότι , δηλαδή ,  η συνεκπαίδευση θα δημιουργούσε «ηθικούς κινδύνους» καθώς και «διάσπαση της προσοχής των παιδιών , που είχαν πρόωρη σωματική και συναισθηματική ανάπτυξη» !!! Τις αντιδράσεις αυτές συνδαύλιζε και μερίδα του θρησκευτικού τύπου , η οποία θεωρούσε τη μικτή φοίτηση ως «επικρεμάμενη απειλή» και ζητούσε από το Υπουργείο Παιδείας ,  από την ελληνική κοινωνία και κυρίως από την «Ποιμένουσα Εκκλησία […] να αντιδράση δια των πολυτίμων και αποτελεσματικών πνευματικών της όπλων κατά του κακού» . (Ελληνοχριστιανική , σ. 164).

Τελικά , παρά τις σφοδρές αντιδράσεις , από την έναρξη της σχολικής χρονιάς 1979-1980 ξεκίνησε η μικτή φοίτηση στα σχολεία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης , αλλά η καθολική και οριστική εφαρμογή της συνεκπαίδευσης αγοριών και κοριτσιών έγινε μόλις το 1985  , με το Ν. 1566 (άρθρο 2, εδ. 5), όπου προβλέφθηκε ότι : «Στα σχολεία της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης φοιτούν μαζί αγόρια και κορίτσια».

Σήμερα , 35 – μόλις - χρόνια μετά από το «ξήλωμα των  συρματοπλεγμάτων» των σχολείων «Μαουτχάουζεν»  , τα κάγκελα του ιστορικού Γυμνασίου Αρρένων Σπάρτης παραμένουν ακόμα στη θέση τους , με τις μνήμες να κρυφοκοιτάζουν μέσα απ’ αυτά προς το απέναντι Γυμνάσιο Θηλέων , του οποίου τα υπέροχα νεοκλασικά κτήρια γκρέμισε (δυστυχώς) η χούντα το 1972 .

 Όσο κι αν οι «κλειδοκράτορες» εκείνου του καιρού νόμιζαν πως μας είχαν φυλακισμένους  , δεν γνώριζαν , ούτε μπορούσαν να διανοηθούν ,  πως η καρδιά και ο νους δεν φυλακίζονται , ιδιαίτερα όταν είσαι νέο παιδί .

                                                                                                  Σπάρτη 1-2-2021

                                                                                               Βαγγέλης Μητράκος